Shloka 100
Śiva-nāmānukīrtana-prastāvaḥ
Prologue to the praise of Śiva and the Upamanyu testimony
शाकल्य: संशितात्मा वै नववर्षशतान्यपि । आराधयामास भवं मनोयज्ञेन केशव,केशव! शाकल्य ऋषिके मनमें सदा संशय बना रहता था। उन्होंने मनोमय यज्ञ (ध्यान)-के द्वारा भगवान् शिवकी नौ सौ वर्षोतक आराधना की
Śākalyaḥ saṁśitātmā vai navavarṣaśatāny api | ārādhayāmāsa bhavaṁ manoyajñena Keśava ||
Vāsudeva nói: “Hỡi Keśava, hiền triết Śākalya—kiên định và tự chế—đã thờ phụng Bhava (Śiva) bằng một tế lễ nội tâm của ý niệm, và ông duy trì sự sùng kính ấy suốt chín trăm năm. Đoạn này nêu bật sức mạnh đạo đức của kỷ luật nội tâm bền bỉ: thờ phụng chân chính không chỉ là nghi lễ bên ngoài, mà là ý chí tập trung, sự tiết chế và lòng kiên trì không lay chuyển.”
वासुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that sustained inner discipline and mental worship (manoyajña) can be a profound form of devotion. Ethical strength is shown through perseverance, self-control, and concentrated intention rather than reliance only on outward ritual.
Vāsudeva (Kṛṣṇa), addressing Keśava, recounts how the sage Śākalya devotedly propitiated Bhava (Śiva) for nine hundred years through an inward, meditative ‘sacrifice of the mind,’ emphasizing the power of long-term tapas and devotion.