Shloka 63
Umā–Maheśvara-saṃvāda: Varṇa-bhraṃśa, Ācāra (Vṛtta), and Karmic Ascent/Decline
पूजा ममैषा नास्त्यन्या यावल्लोका: प्रतिष्ठिता: । उस रूपमें उनके द्वारा की हुई पूजाको मैं यथार्थरूपसे अपनी पूजा मानकर ग्रहण करता हूँ। जबतक ये सम्पूर्ण लोक प्रतिष्ठित हैं
bhīṣma uvāca | pūjā mamaiṣā nāsty anyā yāval lokāḥ pratiṣṭhitāḥ |
Bhīṣma nói: “Chỉ điều này mới là sự thờ phụng dành cho ta; không có cách nào khác. Chừng nào các thế giới còn được an lập, thì sự thờ phụng do họ thực hiện đúng theo hình thức ấy, ta tiếp nhận như sự thờ phụng chân thật dâng lên ta. Mọi sự thờ phụng khác với điều này đều không phải là sự thờ phụng của ta.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma defines an exclusive, ethically grounded form of honoring him: he recognizes only that specific mode of reverence as genuine. The emphasis is that true ‘pūjā’ is not merely ritual variety, but the right kind of conduct and honoring as prescribed in the surrounding instruction; anything contrary to that is not accepted as real worship.
In Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma is speaking as an authoritative elder-teacher. He affirms that the particular reverence being offered (as previously described in the dialogue) is the only worship he acknowledges, and he declares its validity to endure as long as the worlds endure.