Shloka 48
Umā–Maheśvara-saṃvāda: Varṇa-bhraṃśa, Ācāra (Vṛtta), and Karmic Ascent/Decline
तपोधनो! मनुष्य जिस प्रकार बिना किसी संशयके यज्ञका फल पाता है, वह सब पूर्णरूपसे बताऊँगा, सुनो ।।
Bhīṣma uvāca: Tapodhana! manuṣyaḥ yathā vinā saṁśayena yajñasya phalaṁ prāpnoti, tat sarvaṁ pūrṇarūpeṇa vakṣyāmi—śṛṇu. Pauṣamāsasya śukle vai yadā yujyeta Rohiṇī, tena nakṣatrayogena ākāśaśayano bhavet.
Bhīṣma nói: “Hỡi bậc giàu khổ hạnh, hãy nghe: ta sẽ nói trọn vẹn cách một người đạt được quả báo của tế lễ mà không còn nghi hoặc. Trong nửa tháng sáng của tháng Pauṣa, vào ngày sao Rohiṇī hội chiếu, đêm ấy nên nằm ngủ dưới bầu trời rộng mở. Giữ lời nguyện này với thân tâm thanh tịnh và lòng tin chuyên nhất, sẽ được công đức sánh với một đại tế lễ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that disciplined observances aligned with sacred time—performed with purity, faith, and concentration—can yield merit comparable to major sacrifices, showing that inner sincerity and right practice can substitute for costly ritual.
In Anuśāsana Parva, Bhishma continues instructing on dharma and religious observances; here he prescribes a specific time-bound vow in the month of Pauṣa when Rohiṇī is conjoined, stating that sleeping under the open sky on that night grants great sacrificial merit.