Shloka 5
Vānaprastha-dharma and Tapas: Śiva–Umā Saṃvāda
Forest-Stage Discipline and Austerity
देवगुह्ामिदं राजन् यमेनाक्लिष्टकर्मणा । नियमस्थेन युक्तेन तपसो महतः फलम्
bhīṣma uvāca | devaguhyam idaṃ rājan yamenākliṣṭa-karmaṇā | niyama-sthena yuktena tapaso mahataḥ phalam ||
Bhishma nói: “Tâu Đại vương, đây là giáo huấn thiêng liêng và bí mật. Diêm Vương—người có hành nghiệp thanh tịnh, không bị nhiễu loạn—khi an trú vững chắc trong tự chế và tu tập yoga một cách kỷ luật, đã chứng đắc điều ấy như đại quả của khổ hạnh sâu dày.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That access to the highest, ‘divine-secret’ dharmic knowledge is not merely intellectual but is earned through purity of action, firm observance of self-restraint (niyama), disciplined yogic steadiness, and sustained tapas—whose ‘fruit’ is spiritual attainment.
Bhishma, instructing the king, introduces an esoteric doctrine and legitimizes it by tracing its origin to Yama, who attained this secret through great austerity and disciplined observance, thereby presenting it as authoritative and ethically grounded.