Shloka 19
Umā’s Inquiry and the Manifestation of the Third Eye (उमा–प्रश्नः तृतीयनेत्रोत्पत्तिः)
“जब स्वामी सुखपूर्वक सो जाते उस समय आवश्यक कार्य आ जानेपर भी मैं उन्हें कभी नहीं जगाती थी। इससे मेरे मनको विशेष संतोष प्राप्त होता था ।।
na āyasayāmi bhartāraṁ kuṭumbārthe ’pi sarvadā | guptagūḍhā sadā cāsmi susammṛṣṭa-niveśanā ||
Bhīṣma nói: “Khi phu quân ta ngủ yên ấm, dẫu có việc cần kíp phát sinh, ta cũng chưa từng quấy rầy đánh thức. Sự tự chế ấy đem lại cho ta niềm thỏa mãn sâu kín. Ngay cả vì việc nuôi giữ gia thất, ta cũng không làm người phiền lòng. Ta luôn giữ kín những điều thầm kín của nhà, và khiến nhà cửa, sân vườn lúc nào cũng được quét dọn sạch sẽ, ngăn nắp.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights household dharma expressed through considerate restraint: not disturbing a spouse unnecessarily, maintaining confidentiality of family matters, and keeping the home clean and orderly—small daily disciplines presented as ethical virtues.
In Bhishma’s discourse on conduct (Anuśāsana Parva), a model of domestic behavior is described in first person: the speaker recounts how she served her husband by avoiding needless disturbance, safeguarding private affairs, and maintaining the household—illustrating idealized norms of family life.