Shloka 836
Adhyāya 122 — Śruta-vṛtta-yukta Brāhmaṇa and the Ethics of Dāna
Maitreya–Vyāsa Saṃvāda
चक्राक्रमेण भिन्नश्न कीट: प्राणान् मुमोच ह । व्यासजीके इस प्रकार कहनेपर उस कीड़ेने बहुत अच्छा कहकर उनकी आज्ञा स्वीकार कर ली और बीच रास्तेमें जाकर वह ठहर गया। इतनेहीमें वह विशाल छकड़ा अकस्मात् वहाँ आ पहुँचा और उसके पहियेसे दबकर चूर-चूर हो कीड़ेने प्राण त्याग दिये
cakrākrameṇa bhinnaśnaḥ kīṭaḥ prāṇān mumoca ha |
Vyāsa nói: “Bị bánh xe nghiền nát và xé vụn, con côn trùng đã trút bỏ mạng sống.” Trong mạch truyện, sinh vật ấy—sau khi vâng theo lời dạy của Vyāsa—dừng lại giữa đường; đúng lúc ấy một cỗ xe lớn bất ngờ tới, bánh xe cán qua, và nó chết. Tình tiết này nêu bật sự căng thẳng giữa ý hướng và kết cục, cùng sự mong manh của sinh mạng trước những lực bất trắc, dù người ta hành động trong sự vâng phục hay thiện chí.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Even when one acts with assent or obedience, outcomes can be shaped by unforeseen circumstances; the passage invites reflection on compassion, carefulness toward vulnerable beings, and the complex interplay of intention, action, and consequence (karma) within dharma.
Vyāsa narrates that an insect, having accepted an instruction and pausing on the road, is suddenly run over by a large cart; crushed under the wheel’s tread, it dies.