Shloka 22
Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
आह पुत्रांस्ततः सो5थ स्त्रीभूत: पार्थिवोत्तम: । सम्प्रीत्या भुज्यतां राज्यं वनं यास्यामि पुत्रका:
āha putrāṁs tataḥ so ’tha strībhūtaḥ pārthivottamaḥ | samprītyā bhujyatāṁ rājyaṁ vanaṁ yāsyāmi putrakāḥ ||
Bhīṣma nói: Bấy giờ vị minh vương bậc nhất—đã bị biến thành nữ—bèn bảo các con: “Các con yêu dấu, hãy sống với nhau trong tình thương hòa thuận mà hưởng và trị vì vương quốc. Còn ta sẽ vào rừng.” Lời ấy là sự xuất ly có chủ ý: nhà vua đặt hòa mục xã hội và việc kế thừa trật tự lên trên quyền lợi riêng, lui bước để ngăn tranh chấp và giữ gìn dharma.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic kingship through restraint: when personal circumstances could destabilize rule, the ruler chooses renunciation and urges his heirs to govern in concord. Harmony (samprīti) and orderly succession are treated as higher goods than individual attachment to power.
A foremost king, having been transformed into a woman, addresses his sons and instructs them to enjoy and administer the kingdom with mutual affection, while he himself resolves to depart to the forest—signaling withdrawal from worldly rule to avoid discord.