Shloka 39
Adhyāya 119: Vyāsa–Kīṭa-saṃvāda
Tapas-bala and karmic ascent across yoni
खरीदनेवाला धनके द्वारा, खानेवाला उपभोगके द्वारा और घातक वध एवं बन्धनके द्वारा पशुओंकी हिंसा करता है। इस प्रकार यह तीन तरहसे प्राणियोंका वध होता है ।।
akḥādann anumodaṁś ca bhāva-doṣeṇa mānavaḥ | yo 'numodati hanyantaṁ so 'pi doṣeṇa lipyate ||
Bhīṣma nói: “Kẻ mua gây hại cho loài vật bằng tiền; kẻ ăn gây hại bằng sự hưởng dùng; kẻ giết gây hại bằng việc sát hại và trói buộc. Như vậy, sự sát sinh có ba cách. Dẫu không tự ăn thịt, nhưng nếu tán đồng kẻ ăn, người ấy vì lỗi ở tâm ý mà cũng dự phần tội ăn thịt. Cũng thế, ai tán đồng kẻ giết thì cũng bị vấy nhiễm lỗi bạo hại.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Moral culpability is not limited to the person who performs violence or eats meat; approving, consenting to, or encouraging such acts also creates ethical taint (doṣa), because intention and endorsement (anumodana) bind one to the act’s karma.
In Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma. Here he emphasizes the ethics of non-violence and the breadth of responsibility: even indirect participation—through approval—implicates a person in the wrongdoing.