Shloka 28
Ahiṃsā as Threefold Restraint (Mind–Speech–Action) and the Ethics of Consumption
ब॒हस्पतिरुवाच अन्नमश्नन्ति यद् देवा: शरीरस्था नरेश्वर । पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिर्मनस्तथा
bṛhaspatir uvāca | annam aśnanti yad devāḥ śarīrasthā nareśvara | pṛthivī vāyur ākāśam āpo jyotir manas tathā |
Bṛhaspati thưa: “Tâu Đại vương, các vị thần chủ trì trong thân này thọ hưởng chính thức ăn được ăn vào—những vị gắn với đất, nước, thực phẩm, gió, hư không, ánh sáng, và cả tâm. Khi nhờ thức ăn ấy mà các yếu tố trong thân (cùng với tâm) được thỏa mãn viên mãn, thì tinh lực sinh thành mạnh mẽ (retas—tinh dịch/sinh lực) liền phát khởi.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Food is not merely physical intake; it is an offering that sustains the presiding powers of the elements within the body. When nourishment is proper and balanced, the elements and mind become satisfied, producing vitality and generative potency—implying that ethical living includes disciplined, wholesome eating and restraint.
In Anuśāsana Parva, Bṛhaspati instructs the king (addressed as nareśvara) on inner physiology and dharma: he explains how the body’s elemental deities ‘consume’ the food eaten, and how their satisfaction leads to the arising of retas (vital generative essence).