Shloka 2
अहिंसा-आत्मौपम्य-उपदेशः | Instruction on Ahiṃsā and Self-Comparison Ethics
वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! महाज्ञानी युधिष्ठिरने बाणशय्यापर सोये हुए कुरुकुलके वृद्ध पितामह भीष्मजीके निकट जाकर इस प्रकार प्रश्न किया ।।
yudhiṣṭhira uvāca | aṅgānāṃ rūpa-saubhāgyaṃ priyaṃ caiva kathaṃ bhavet | dharmārtha-kāma-saṃyuktaḥ sukha-bhāgī kathaṃ bhavet ||
Vaiśampāyana nói: “Hỡi Janamejaya! Yudhiṣṭhira, bậc đại trí, đã đến gần Bhīṣma—vị tộc trưởng già của nhà Kuru đang nằm trên giường mũi tên—và hỏi như sau.” Yudhiṣṭhira thưa: “Thưa ông nội! Làm sao con người đạt được vẻ đẹp và phúc tướng nơi các chi thể? Làm sao trở nên được người đời mến chuộng? Và một người đàn ông đầy đủ dharma, artha và kāma thì bằng cách nào mới thật sự được hưởng phần hạnh phúc?”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical inquiry: outer grace (rūpa-saubhāgya), social goodwill (priyam), and inner well-being (sukha) are to be understood as outcomes of a life harmonized with dharma, artha, and kāma—raising the question of what conduct and values make these aims legitimate and fruitful.
After the war, Yudhiṣṭhira approaches Bhīṣma lying on his bed of arrows and asks guidance. Here he begins by questioning how a person gains beauty, becomes liked by others, and enjoys happiness while living in alignment with dharma, prosperity, and desire.