Shloka 108
Anuśāsana-parva Adhyāya 112: Dharma as the sole companion; karmic witnesses; rebirth sequences
Bṛhaspati–Yudhiṣṭhira Saṃvāda
जैसे क्रियाहीन बल अथवा बलरहित क्रिया इस जगतूमें कार्यका साधन नहीं कर सकती। बल और क्रिया दोनोंके संयुक्त होनेपर ही कार्यकी सिद्धि होती है, इसी प्रकार शरीरशुद्धि और तीर्थशुद्धिसे युक्त पुरुष ही पवित्र होकर परमात्मप्राप्तिरूप सिद्धि प्राप्त करता है। अतः दोनों प्रकारकी शुद्धि ही उत्तम मानी गयी है ।।
bhīṣma uvāca | yathā kriyāhīnaṃ balaṃ athavā balarahitā kriyā asmin jagati kāryasya sādhanaṃ na kartum arhati | bala-kriyayoḥ saṃyoge sati eva kārya-siddhir bhavati | evam eva śarīra-śuddhi-tīrtha-śuddhibhyāṃ yuktaḥ puruṣaḥ pavitraḥ san paramātma-prāpti-rūpāṃ siddhiṃ prāpnoti | ataḥ ubhaya-vidhā śuddhiḥ uttamā matā || iti śrīmahābhārate anuśāsana-parvaṇi dāna-dharma-parvaṇi śaucānupṛcchā nāma aṣṭādhika-śatatamo 'dhyāyaḥ samāptaḥ ||
Bhīṣma nói: Cũng như sức mạnh không có hành động, hay hành động không có sức mạnh, đều không thể làm nên việc gì ở đời, và thành công chỉ sinh khi sức mạnh và hành động được kết hợp—cũng vậy, chỉ người hội đủ sự thanh tịnh của thân thể và sự thanh tịnh đạt được nhờ các thánh địa (tīrtha) mới thật sự được thanh lọc và đạt đến thành tựu là sự chứng ngộ Tối Thượng Ngã. Vì thế, cả hai loại thanh tịnh đều được xem là tối thượng. Như vậy, trong Mahābhārata, ở Anuśāsana Parva, thuộc phần Dāna-dharma, chương mang tên “Vấn đáp về Thanh tịnh,” chương thứ một trăm lẻ tám, đã kết thúc.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Purification is complete only when inner/outer discipline (bodily purity and right conduct) is joined with sanctifying religious practice (tīrtha-related purity); like strength and action, each alone is insufficient, but together they lead to true success—here, the attainment of the Supreme Self.
Bhishma concludes his instruction on śauca (purity) by giving an analogy (strength and action) to emphasize the need for two complementary forms of purity, and the chapter colophon marks the end of the ‘Inquiry into Purity’ within the Dana-Dharma section of the Anushasana Parva.