Shloka 69
उपवासफलात्मकविधिः — Upavāsa as Yajña-Equivalent Merit
Angiras Teaching
परम बुद्धिमान् विश्वामित्रजी एक हजार दिव्य वर्षोंतक प्रतिदिन एक समय भोजन करके भूखका कष्ट सहते हुए तपमें लगे रहे। उससे उन्हें ब्राह्मणत्वकी प्राप्ति हुई ।।
parama-buddhimān viśvāmitraḥ sahasraṁ divya-varṣāṇi pratidinam eka-kāla-bhojī bhūksā-kleśaṁ sahamānas tapasi rato 'bhavat; tena tasya brāhmaṇatva-prāptiḥ. cyavano jamadagniś ca vasiṣṭho gautamo bhṛguḥ; sarva eva kṣamāvanto maharṣaya upavāsenaiva divam prāptāḥ.
Aṅgiras nói: Bậc đại trí Viśvāmitra đã hành khổ hạnh suốt một nghìn năm trời, mỗi ngày chỉ ăn một lần và nhẫn chịu nỗi đau của cơn đói; nhờ kỷ luật ấy, ngài đạt địa vị Bà-la-môn. Cũng vậy, các đại hiền triết Cyavana, Jamadagni, Vasiṣṭha, Gautama và Bhṛgu—vốn kiên nhẫn và khoan dung—đã đến các cõi trời nhờ trai giới, nhịn ăn và tự chế.
अंगियरा उवाच
Educational Q&A
Endurance (kṣamā) and disciplined austerity (tapas), especially restraint in eating and fasting, are presented as powerful ethical-spiritual practices that can transform one’s status and lead to higher attainments.
Aṅgiras cites Viśvāmitra’s long austerity—eating once daily for a thousand divine years—to explain his attainment of brāhmaṇa status, and then lists other renowned sages who reached heavenly realms through fasting and forbearance.