Shloka 10
Śrī-nivāsa: Traits and Conditions for the Abode of Prosperity (श्री-निवासः)
जो अपने लिये कुछ नहीं चाहता, जिसका अन्तःकरण मूढ़तासे आच्छन्न है, जो थोड़ेमें ही संतोष कर लेते हैं, ऐसे मनुष्योंमें मैं भलीभाँति नित्य निवास नहीं करती हूँ ।।
bhīṣma uvāca |
yo ’tmārthaṃ kiñcid api na kāṅkṣate, yasyāntaḥkaraṇaṃ mūḍhatayā āchannam, yaḥ alpenaiva saṃtuṣyati—tādṛśeṣu manuṣyeṣu ahaṃ (śrīḥ) samyak nityaṃ na nivāsāmi ||
svadharmaśīleṣu ca dharmavitsu vṛddhopasevānirate ca dānte |
kṛtātmani kṣāntipare samarthe kṣāntāsu dāntāsu tathā ’balāsu ||
Bhishma nói: “Ta không thật sự và thường hằng ngự trú giữa những kẻ chẳng ham muốn gì cho bản thân, tâm trí bị màn u tối che phủ, và thỏa mãn với rất ít. Nhưng ta an trụ nơi những người tận tụy với bổn phận riêng (svadharma), hiểu biết dharma, vui thích phụng sự bậc trưởng thượng, biết tự chế—nơi những người kỷ luật và tự chủ, nơi những người nhẫn nại và có năng lực, nơi những người khoan dung và tiết chế, và cũng nơi những người hiền hòa (không bạo hại).”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Prosperity (Śrī) is not portrayed as favoring mere lack of desire or minimal contentment when it is rooted in dullness; rather, she abides with those who actively live by svadharma, understand dharma, serve elders, practice self-restraint, and cultivate patience and forgiveness—virtues that make a person ethically steady and socially beneficial.
In Bhishma’s instruction (Anushasana Parva), he voices a teaching about where ‘Śrī’—fortune and auspiciousness—chooses to reside. The verse contrasts inert, deluded renunciation with disciplined, dharma-informed conduct, emphasizing that true auspiciousness accompanies virtue, self-mastery, and respectful service.