Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 97
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
प्रजानाथ! बुद्धिमान् पुरुष पहले अतिथिको अन्न और जल देकर पीछे स्वयं एकाग्रचित्त हो भोजन करे ।।
Prajānātha! buddhimān puruṣaḥ pūrvam atithaye annaṁ jalaṁ ca dattvā paścāt svayam ekāgracitto bhojanaṁ kuryāt. Samānam ekapaṅktyāṁ tu bhojyam annaṁ nareśvara; viṣaṁ hālāhalaṁ bhuṅkte yo ’pradāya suhṛjjane.
Bhīṣma nói: “Hỡi chúa của muôn dân! Người trí phải dâng thức ăn và nước cho khách trước, rồi sau đó mới tự mình ăn với tâm ý chuyên nhất. Và, hỡi đại vương, khi mọi người ngồi thành một hàng để dùng bữa, thức ăn phải được chia đều cho tất cả. Ai ăn một mình mà không chia cho những bạn hữu thiện tâm của mình, kẻ ấy thật sự đang nuốt thứ độc dược Hālāhala chết người.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Hospitality and fairness in sharing are essential duties: feed the guest first, then eat with a focused mind; and when dining together, serve equally—eating alone without giving to companions is condemned as morally poisonous.
In the Anuśāsana Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma addresses the king and lays down conduct for meals—prioritizing the guest, maintaining mental discipline while eating, and enforcing equal distribution among those seated together—using the vivid image of Hālāhala poison to censure selfish consumption.