Shloka 101
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
भोजन करनेके पश्चात् कुल्ला करके मुँह धो ले और एक हाथसे दाहिने पैरके अँगूठेपर पानी डाले ।।
bhojanaṃ kṛtvā kullaṃ kṛtvā mukhaṃ prakṣālya ekena hastena dakṣiṇapādāṅguṣṭhe jalaṃ nikṣipet | pārṇiṃ mūrdhni samādhāya spṛṣṭvā cāgniṃ samāhitaḥ | jñātiśraiṣṭhyam avāpnoti prayogakuśalo naraḥ ||
Bhīṣma nói: Sau khi dùng bữa, người ta nên súc miệng và rửa mặt, rồi dùng một tay rưới nước lên ngón chân cái bên phải. Kế đó, đặt lòng bàn tay lên đỉnh đầu, giữ tâm chuyên nhất, và trong tâm kính chạm (tức cung kính tưởng niệm) ngọn lửa thiêng Agni. Người tinh thông phép tắc hành trì như vậy sẽ đạt địa vị nổi trội giữa hàng thân tộc. Lời dạy nêu rõ: sự thanh tịnh sau bữa ăn và lòng tôn kính tỉnh thức là dấu hiệu của dharma nơi đời sống gia chủ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That everyday dharma is upheld through disciplined cleanliness after eating and mindful reverence to the sacred fire; correct observance (prayoga) cultivates social and moral excellence, bringing esteem among one’s relatives.
Bhishma, instructing on rules of conduct, describes a sequence of post-meal actions—rinsing, washing, pouring water on the right great toe, placing the palm on the head, and mentally honoring Agni—stating that such proper practice leads to distinction among one’s kin.