Shloka 42
Tapas-śreṣṭhatā: Anāśana as the Highest Austerity
Bhagīratha–Brahmā Saṃvāda
काम यथादद्विहितं विधात्रा पृष्टेन वाच्यं तु मया यथावत् | तपो हि नान्यच्चानशनान्मतं मे नमोस्तु ते देववर प्रसीद
kāmaṃ yathādad dvihitaṃ vidhātrā pṛṣṭena vācyaṃ tu mayā yathāvat | tapo hi nānyac cānaśanān mataṃ me namo 'stu te deva-vara prasīda ||
Bhagīratha thưa: “Muôn tâu Đấng Chúa tể chư thiên, con đã nghiêm cẩn giữ giới nhịn ăn đúng như Đấng Tạo Hóa đã định, theo lời nguyện của chính con. Vì Ngài hỏi, con phải nói mọi điều đúng như thật; nên con đã thưa hết. Theo chỗ con hiểu, không có khổ hạnh nào lớn hơn việc nhịn ăn. Con cúi lạy Ngài, bậc tối thượng trong các thần—xin thương xót con.”
भगीरथ उवाच
Educational Q&A
The verse elevates disciplined fasting (anaśana) as a supreme form of tapas and links ascetic practice with dharma: when questioned by a higher authority, one should speak truthfully and completely (yathāvat), without concealment.
Bhagīratha addresses a divine being, explaining that he has properly completed the prescribed fast. Because the deity has asked, he reports his actions fully and then offers reverence, requesting the god’s favor.