Shloka 36
Tapas-śreṣṭhatā: Anāśana as the Highest Austerity
Bhagīratha–Brahmā Saṃvāda
लोकनाथ! सुरेश्वर! इनके अतिरिक्त रोहिणी (कपिला) जातिकी बहुत-सी दुधारू गौएँ तथा बहुसंख्यक साँड़ भी मैं प्रतिदिन ब्राह्मणोंको दान करता था; परंतु उन सब दानोंके फलसे भी मैं इस लोकमें नहीं आया हूँ ।।
Bhagīratha uvāca: Lokanātha! Sureśvara! etebhyaḥ pṛthak rohiṇī-kapilā-jātīyā bahvyo dhenavaḥ bahavaś ca vṛṣabhāḥ mayā pratidinaṃ brāhmaṇebhyo dīyante sma; tathāpi teṣāṃ sarveṣāṃ dānānāṃ phalena aham asmin loke nāgataḥ. Triṃśad-agnīn ahaṃ brahmajña yajaṃś ca yat pratidinaṃ; aṣṭakṛtvaḥ sarvamedhaiḥ, saptakṛtvaś ca naramedhaiḥ, aṣṭāviṃśati-śataṃ viśvajit-yajñaiḥ ca iṣṭavān; tathāpi deveśvara! teṣāṃ yajñānāṃ phalena api aham iha nāgataḥ.
Bhagīratha thưa: “Ôi Chúa tể của thế gian, ôi Chúa tể của chư thiên! Ngoài những việc ấy, mỗi ngày ta còn bố thí cho các Bà-la-môn rất nhiều bò sữa giống Rohiṇī (Kapilā) cùng vô số bò đực; thế nhưng, do quả báo của tất cả những bố thí ấy, ta vẫn chưa đạt đến cảnh giới này. Ta lại còn ngày ngày dựng đàn lửa thiêng (agni-cayana) và cử hành tế tự—liên tiếp ba mươi lần, mỗi ngày một lần. Ta đã hiến tế Sarvamedha tám lần, Naramedha bảy lần, và tế lễ Viśvajit một trăm hai mươi tám lần; thế nhưng, ôi Chúa tể chư thiên, ngay cả nhờ quả báo của những tế lễ ấy, ta cũng không đến được tình trạng này.”
भगीरथ उवाच
Educational Q&A
Bhagīratha emphasizes that sheer accumulation of ritual acts—lavish gifts and repeated sacrifices—does not automatically guarantee the desired spiritual or existential attainment; some deeper factor (such as intention, purity, truthfulness, or a specific unresolved cause) must determine the outcome.
Bhagīratha addresses a supreme divine figure, recounting the vast scale of his charities and Vedic sacrifices (agnicayana, sarvamedha, naramedha, viśvajit) and expressing that, despite these, he has not attained the expected result—setting up a search for the true reason behind his present condition.