Previous Verse
Next Verse

Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 24

ब्रह्मस्वहरण-निषेधः — Prohibition of Appropriating Brahmin Property

Brahmasva

जातिस्मरत्वं च मम केनचित्‌ पूर्वकर्मणा । शुभेन येन मोक्ष॑ वै प्राप्तुमिच्छाम्यहं नृप

jātismaratvaṁ ca mama kenacit pūrvakarmaṇā | śubhena yena mokṣaṁ vai prāptum icchāmy ahaṁ nṛpa ||

Người Caṇḍāla thưa: “Nhờ sức của một thiện nghiệp nào đó từ đời trước, ta đã được khả năng nhớ lại các kiếp đã qua. Vì phước lành cát tường ấy, tâu Đại vương, nay ta khát vọng đạt đến mokṣa—giải thoát.”

जातिस्मरत्वम्the state of remembering (one’s) birth/previous life
जातिस्मरत्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootजातिस्मरत्व (प्रातिपदिक; जाति + स्मर + त्व)
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
ममof me / my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
केनचित्by some (thing/cause)
केनचित्:
Karana
TypePronoun
Rootकिम् + चित्
FormNeuter, Instrumental, Singular
पूर्वकर्मणाby a former deed / past action
पूर्वकर्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootपूर्वकर्मन् (प्रातिपदिक; पूर्व + कर्मन्)
FormNeuter, Instrumental, Singular
शुभेनby auspicious (deed)
शुभेन:
Karana
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
येनby which
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Instrumental, Singular
मोक्षम्liberation
मोक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
प्राप्तुम्to obtain
प्राप्तुम्:
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) → प्राप्त (क्त) + तुमुन्
Formतुमुन्, Active (sense)
इच्छामिI desire
इच्छामि:
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
नृपO king
नृप:
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
नरेश्वरO lord of men
नरेश्वर:
TypeNoun
Rootनरेश्वर (प्रातिपदिक; नर + ईश्वर)
FormMasculine, Vocative, Singular

चाण्डाल उवाच

C
Caṇḍāla (speaker)
N
nṛpa (the king, addressee)

Educational Q&A

Auspicious past karma can awaken jātismaratva (memory of former births), which in turn can redirect a person’s aims from worldly concerns toward mokṣa (liberation). The verse links ethical merit with spiritual insight and the aspiration for release from saṁsāra.

A Caṇḍāla addresses a king and explains that he remembers previous lives due to some virtuous deed performed earlier. This remembrance has stirred in him a desire to seek liberation, setting the ethical-spiritual frame for the surrounding discourse.