Shloka 29
Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda
Restraint through the Analysis of Karma and Time
गौतग्युवाच का नु प्राप्ति्गहा शत्रुं निहत्य का कामाप्ति: प्राप्य शत्रुं न मुक्त्वा । कस्मात् सौम्याहं न क्षमे नो भुजड़े मोक्षार्थ वा कस्य हेतोर्न कुर्यामू
Gautamy uvāca: kā nu prāptir gṛhā śatruṁ nihatya, kā kāmāptiḥ prāpya śatruṁ na muktvā? kasmāt, saumya, ahaṁ na kṣame no bhujaṅgaṁ; mokṣārthaṁ vā kasya hetoḥ na kuryām?
Gautamī nói: “Bắt được kẻ thù rồi giết đi thì được lợi gì? Và khi đã nắm kẻ thù trong tay mà không thả, thì đạt được ước nguyện nào? Hỡi người hiền hòa, cớ sao ta lại không thể tha thứ lỗi lầm của con rắn này? Và vì ai mà ta lại không nên gắng sức để cứu nó được tự do?”
लुब्धक उवाच
Educational Q&A
The verse argues that mere power over an enemy does not justify cruelty: killing after capture yields no true benefit, while forgiveness and release align with dharma, self-restraint, and the higher aim of freeing beings from bondage.
Gautamī addresses a listener (called “saumya”) and questions the value of killing a captured foe. She defends pardoning the serpent and insists on making an effort to secure its release, framing mercy as the ethically superior response.