Shloka 25
Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda
Restraint through the Analysis of Karma and Time
शमार्थिन: कालगतिं वदन्ति सद्यः शुचं त्वर्थविदस्त्यजन्ति । श्रेय:क्षयं शोचति नित्यमोहात् तस्माच्छुचं मुज्च हते भुजड़े
śamārthinaḥ kālagatiṁ vadanti sadyaḥ śucaṁ tv arthavidās tyajanti | śreyaḥkṣayaṁ śocati nityamohāt tasmāc chucaṁ muñca hate bhujaṅge ||
Người thợ săn nói: “Kẻ cầu an thường giảng rằng mọi việc là dòng chảy của Thời gian, nên lập tức buông bỏ sầu não. Người tinh thông mưu sự—biết cách đạt mục đích—sau khi diệt kẻ thù liền rũ sạch bi thương. Còn những kẻ khác, vì mê muội triền miên, khi phúc lợi tiêu tan vẫn mãi than khóc. Vậy nay con rắn-thù này đã bị giết, bà cũng hãy tức khắc dứt nỗi đau vì con trai.”
लुब्धक उवाच
Educational Q&A
Grief should be relinquished by recognizing either (a) the inevitability of Time’s course, which brings loss beyond personal control, or (b) the completion of necessary action—once the hostile cause is removed, continued lament is seen as delusion. The verse contrasts peace-seekers who accept Kāla with pragmatists who move on after achieving their aim, urging immediate release from sorrow.
The hunter addresses a grieving person (mourning a son) and argues that since the enemy-serpent has been killed, the occasion for ongoing sorrow has ended. He offers two models of coping—acceptance of Time and practical resolution—then exhorts the listener to abandon lamentation at once.