Shloka 12
अहं हि समरे वीर गमित: शत्रुभि: क्षयम् । अभविष्यं यदि पुरा सह भ्रातृभिरच्युत
ahaṁ hi samare vīra gamitaḥ śatrubhiḥ kṣayam | abhaviṣyaṁ yadi purā saha bhrātṛbhir acyuta, na tvām evaṁ suduḥkhārtam adrākṣaṁ sāyakārditam ||
Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi dũng sĩ, người luôn giữ vững giới hạn danh dự của mình! Nếu thuở trước ta đã bị kẻ thù đưa đến diệt vong nơi chiến địa—cùng với các huynh đệ của ta—thì ta đã không phải thấy ngươi trong cảnh này: thân bị tên đâm, lòng chìm trong nỗi sầu khổ không sao chịu nổi.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds ethical anguish and responsibility after violence: Yudhiṣṭhira laments that his survival has led to the unbearable sight of Krishna suffering. It highlights the dharmic sensitivity that even a righteous war leaves moral pain, and that one should feel accountable for the suffering of those who supported one’s cause.
Yudhiṣṭhira addresses Krishna (Acyuta), imagining a counterfactual: had he and his brothers died earlier in battle, he would not be witnessing Krishna now—wounded by arrows and distressed. The line expresses remorse and sorrow in the aftermath of the great conflict.