Shloka 86
अध्याय ७४: अक्रोध–क्षमा–निवासनीति
Chapter 74: Non-anger, Forbearance, and the Ethics of Residence
विक्रमेणौजसा चैव बलेन च समन्वित: । “यह सब जीवोंका दमन करता है, इसलिये “सर्वदमन” नामसे प्रसिद्ध हो।' तबसे उस कुमारका नाम सर्वदमन हो गया। वह पराक्रम, तेज और बलसे सम्पन्न था,सत्यक्षापि प्रवादो<यं यं॑ प्रवक्ष्यामि तेडनघ । निदर्शनार्थ न द्वेषाच्छुत्वा त॑ क्षन्तुमहसि अनघ! लोकमें एक कहावत प्रसिद्ध है और वह सत्य भी है, जिसे मैं दृष्टान्तके तौरपर आपसे कहूँगी; द्वेषफे कारण नहीं। अतः: उसे सुनकर क्षमा कीजियेगा
vikrameṇaujasā caiva balena ca samanvitaḥ | “yaḥ sarva-jīvān damayati, tasmāt ‘sarvadamana’ nāmnā prasiddho bhava” iti | tataḥ sa kumāraḥ sarvadamana iti nāma lebhe | sa parākrama-tejo-bala-sampannaḥ āsīt | satyam apy ayaṃ pravādo yaṃ pravakṣyāmi te ’nagha | nidarśanārthaṃ na dveṣāc chrutvā taṃ kṣantum arhasi |
Đứa trẻ ấy được ban cho dũng lực, khí phách và sức mạnh. Người ta tuyên bố: “Vì nó khuất phục mọi loài hữu tình, hãy để nó được biết đến với danh hiệu ‘Sarvadamana’ (Kẻ khuất phục tất cả).” Từ đó, đứa trẻ mang tên Sarvadamana, rực rỡ uy quang và đầy quyền lực. Rồi người nói tiếp: “Trong đời có một câu ngạn ngữ—cũng là điều chân thật—ta sẽ kể để làm ví dụ, không phải vì ác ý. Xin hãy nghe rồi thứ lỗi, hỡi người vô tội.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Power and excellence are acknowledged, but speech about others should be framed ethically: even a true proverb should be offered only as an illustration and without malice, with an explicit request for forgiveness if it may offend.
A child renowned for subduing others is formally given the name ‘Sarvadamana’ because of his ability to restrain all beings; immediately after, the speaker introduces a well-known saying, emphasizing it is told as an example rather than from hostility.