Shloka 84
अध्याय ७४: अक्रोध–क्षमा–निवासनीति
Chapter 74: Non-anger, Forbearance, and the Ethics of Residence
Devanagari script
क्षितावटसि राजेन्द्र अन्तरिक्षे चराम्यहम् आवयोरन्तरं पश्य मेरुसर्षपयोरिव,राजेन्द्र! आप केवल पृथ्वीपर घूमते हैं, किंतु मैं आकाशमें भी चल सकती हूँ। तनिक ध्यानसे देखिये, मुझमें और आपमें सुमेरु पर्वत और सरसोंका-सा अन्तर है
Transliteration
kṣitāvaṭasi rājendra antarīkṣe carāmy aham | āvayor antaraṃ paśya meru-sarṣapayor iva ||
Translation
Duṣyanta nói: “Hỡi bậc đế vương, ngài chỉ đi trên mặt đất, còn ta có thể đi cả giữa không trung. Hãy nhìn cho kỹ: khoảng cách giữa ta và ngài như giữa núi Meru và một hạt cải.”
Word by Word
क्षितौon the earth
क्षितौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षिति
FormFeminine, Locative, Singular
अटसिyou roam
अटसि:
TypeVerb
Rootअट्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada
राजेन्द्रO best of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
अन्तरिक्षेin the sky/space
अन्तरिक्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष
FormNeuter, Locative, Singular
चरामिI move/roam
चरामि:
TypeVerb
Rootचर्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअहम्
FormNominative, Singular
आवयोःof us two (between you and me)
आवयोः:
TypePronoun
Rootयुष्मद्-अस्मद् (आवाम्)
FormGenitive, Dual
अन्तरम्difference, interval
अन्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तर
FormNeuter, Accusative, Singular
पश्यsee, behold
पश्य:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
मेरुof Meru (mountain)
मेरु:
TypeNoun
Rootमेरु
FormMasculine, Genitive, Singular
सर्षपयोःof (two) mustard seeds / of mustard-seed (as a measure of smallness)
सर्षपयोः:
TypeNoun
Rootसर्षप
FormMasculine, Genitive, Dual
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
राजेन्द्रO best of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
दुष्यन्त उवाच
Characters & Entities
D
DuṣyantaR
rājendra (addressed king)A
antarīkṣa (sky)K
kṣitā (earth)M
Meru (Mount Meru)S
sarṣapa (mustard seed)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes