Shloka 29
अध्याय ७४: अक्रोध–क्षमा–निवासनीति
Chapter 74: Non-anger, Forbearance, and the Ethics of Residence
(धर्म एव हि साधूनां सर्वेषां हितकारणम् | नित्यं मिथ्याविहीनानां न च दुःखावहो भवेत् ।।) मन्यते पापकं कृत्वा न कश्रिद् वेत्ति मामिति । विदन्ति चैनं देवाश्न यश्चैवान्तरपूरुष:,“जो सदा असत्यसे दूर रहनेवाले हैं, उन समस्त साधु पुरुषोंकी दृष्टिमें केवल धर्म ही हितकारक है। धर्म कभी दुःखदायक नहीं होता। मनुष्य पाप करके यह समझता है कि मुझे कोई नहीं जानता, किंतु उसका यह समझना भारी भूल है; क्योंकि सब देवता और अन्तर्यामी परमात्मा भी मनुष्यके उस पाप-पुण्यको देखते और जानते हैं
dharma eva hi sādhūnāṃ sarveṣāṃ hitakāraṇam | nityaṃ mithyāvihīnānāṃ na ca duḥkhāvaho bhavet || manyate pāpakaṃ kṛtvā na kaścid vetti mām iti | vidanti cainaṃ devāś ca yaś caivāntar-puruṣaḥ ||
Duṣyanta nói: “Với những bậc hiền thiện luôn lìa xa dối trá, chỉ có dharma mới là căn nguyên của an lạc; dharma không bao giờ trở thành nguồn khổ. Con người phạm tội rồi nghĩ: ‘Không ai biết ta,’ nhưng đó là một lầm lạc lớn—vì chư thiên và ‘Đấng ở bên trong’ (Chủ tể ngự trong lòng) đều thấy và biết mọi việc người ấy làm.”
दुष्यन्त उवाच
Educational Q&A
Dharma—especially a life grounded in truth—is inherently welfare-producing and not a source of real harm; wrongdoing cannot be hidden, because divine powers and the inner witness (conscience/indwelling Lord) know one’s actions.
Duṣyanta delivers a moral admonition: he asserts the primacy of dharma for the virtuous and warns against the self-deception that sin can be committed unseen, emphasizing that higher powers and the inner witness observe all deeds.