Shloka 8
Adhyāya 71: Kaca and the Saṃjīvanī-vidyā
Devayānī–Śukra Episode
(दृष्यन्त उवाच राजर्षेरस्मि पुत्रो5हमिलिलस्य महात्मन: । दुष्यन्त इति मे नाम सत्यं पुष्करलोचने ।।) आगतोऊहं महाभागमृषिं कण्वमुपासितुम् । क्व गतो भगवान् भद्रे तन््ममाचक्ष्व शोभने,दुष्यन्त बोले--कमललोचने! मैं राजर्षि महात्मा इलिल- का पुत्र हूँ और मेरा नाम दुष्यन्त है। मैं यह सत्य कहता हूँ। भद्रे! मैं परम भाग्यशाली महर्षि कण्वकी उपासना करने --उनके सत्संगका लाभ लेनेके लिये आया हूँ। शोभने! बताओ तो, भगवान् कण्व कहाँ गये हैं?
Duṣyanta uvāca—rājarṣer asmi putro ’ham ililasya mahātmanaḥ | duṣyanta iti me nāma satyaṃ puṣkaralocane || āgato ’haṃ mahābhāgam ṛṣiṃ kaṇvam upāsitum | kva gato bhagavān bhadre tan mamācakṣva śobhane ||
Duṣyanta nói: “Hỡi người mắt như hoa sen, ta là con của bậc vương hiền Ilila vĩ đại. Tên ta là Duṣyanta—điều này ta nói bằng sự thật. Thưa hiền nữ, ta đến để kính yết bậc hiền triết Kaṇva lừng danh và được lợi lạc từ thánh hội của ngài. Hỡi người đoan trang, xin cho ta biết: tôn giả Kaṇva đã đi đâu?”
(दृष्यन्त उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds satya (truthfulness) and maryādā (proper conduct): a king introduces himself by lineage and name with an explicit commitment to truth, and approaches a sage with reverence (upāsanā), reflecting dharmic kingship that honors spiritual authority.
King Duṣyanta, having arrived at Sage Kaṇva’s hermitage, speaks to a woman there (in context, Śakuntalā). He identifies himself as Ilila’s son, states his name, explains he has come to pay respects to Kaṇva, and asks where the sage has gone.