Shloka 44
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
पाटलैनरिकेलैश्व चन्दनैश्नार्जुनैस्तथा । एतै रम्यैर्महावक्षै: पुण्यै: स्वादुफलैर्युतम्,राजाका वह वन देवताओंके चैत्ररथ नामक वनके समान शोभा पा रहा था। वसन्तका समय था; अशोक, चम्पा, आम, अतिमुक्तक (माधवीलता), पुन्नाग (नागकेसर), कनेर, मौलसिरी, दिव्य पाटल, पाटल, नारियल, चन्दन तथा अर्जुन--से स्वादिष्ट फलोंसे युक्त, रमणीय तथा पवित्र महावृक्ष उस वनकी शोभा बढ़ा रहे थे। कोकिलाओंके कल-कूजनसे समस्त वन गूँज उठा था। चारों ओर मतवाले भौंरे कल-कल नाद कर रहे थे
pāṭalair narikelaiś ca candanaiś nārjunais tathā | etai ramyair mahāvṛkṣaiḥ puṇyaiḥ svāduphalair yutam ||
Vaiśaṃpāyana nói: Khu rừng—được điểm tô bởi cây pāṭala, dừa, gỗ đàn hương và arjuna—tràn đầy những đại thụ cao đẹp, thanh khiết và cát tường, mang trái ngọt. Trong mùa xuân, nó rực rỡ như lâm viên thiêng Caitraratha của chư thiên, vang tiếng chim cu gáy và tiếng ong say mật vo ve, phô bày một viễn tượng về trật tự tự nhiên và vẻ đẹp linh thiêng, như khung cảnh hài hòa và được chúc phúc bao quanh vương quyền.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds auspicious natural order: a well-fruited, fragrant, and harmonious forest is presented as a sign of blessing and rightness (puṇya/śrī). By likening the scene to the gods’ Caitraratha grove, the narrative suggests that environments reflecting balance, fertility, and beauty support dharmic life and legitimate royal presence.
Vaiśampāyana describes a springtime forest rich with pāṭala, coconut, sandalwood, and arjuna trees, heavy with sweet fruits and alive with birdsong and bees. The setting is elevated by comparison to the divine Caitraratha forest, emphasizing the extraordinary beauty and auspicious atmosphere surrounding the scene.