Shloka 43
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
अशोकैश्नम्पकैश्वूतैरनेकैरतिमुक्तकै: । पुन्नागै: कर्णिकारैश्व वकुलैर्दिव्यपाटलै:,राजाका वह वन देवताओंके चैत्ररथ नामक वनके समान शोभा पा रहा था। वसन्तका समय था; अशोक, चम्पा, आम, अतिमुक्तक (माधवीलता), पुन्नाग (नागकेसर), कनेर, मौलसिरी, दिव्य पाटल, पाटल, नारियल, चन्दन तथा अर्जुन--से स्वादिष्ट फलोंसे युक्त, रमणीय तथा पवित्र महावृक्ष उस वनकी शोभा बढ़ा रहे थे। कोकिलाओंके कल-कूजनसे समस्त वन गूँज उठा था। चारों ओर मतवाले भौंरे कल-कल नाद कर रहे थे
aśokaiś campakaiś cūtair anekair atimuktakaiḥ | punnāgaiḥ karṇikāraiś ca vakulair divya-pāṭalaiḥ ||
Vaiśaṃpāyana nói: Khu rừng của nhà vua rực rỡ như lâm viên thiêng Caitraratha của chư thiên. Đó là mùa xuân, và rừng được điểm trang bởi vô số cây và dây leo nở hoa—ashoka, campaka, xoài, những giàn atimuktaka sum suê, punnāga, karṇikāra, vakula và pāṭala thần diệu—khiến nơi ấy trở nên khoái lạc, thanh khiết và cát tường. Cảnh tượng gợi nên sự đối chiếu luân lý quen thuộc của sử thi: quyền lực vương giả và đời sống thế tục được đặt trước một trật tự thiêng liêng, nơi hòa điệu của thiên nhiên phản chiếu phồn thịnh và sự trị vì chính đáng.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse primarily teaches through aesthetic suggestion: a well-ordered, auspicious natural world is used as a mirror for rightful kingship and prosperity. By likening the king’s forest to the gods’ Caitraratha grove, the narrative implies that harmony, purity, and abundance are signs of a realm aligned with auspicious order.
Vaiśampāyana describes a forest associated with the king, portraying it in springtime splendor. Numerous fragrant and flowering trees and creepers are listed, and the grove is compared to the divine Caitraratha forest of the gods, emphasizing its extraordinary beauty and sanctity.