Previous Verse
Next Verse

Shloka 116

Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ

King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt

धर्माद्‌ युधिष्ठिरो जज्ञे मारुताच्च वृकोदर: । इन्द्रादू धनंजय: श्रीमान्‌ सर्वशस्त्रभृतां वर:,युधिष्ठिर धर्मसे, भीमसेन वायुदेवतासे, सम्पूर्ण शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ श्रीमान्‌ अर्जुन इन्द्रदेवसे तथा सुन्दर रूपवाले नकुल और सहदेव अभश्विनीकुमारोंसे उत्पन्न हुए थे। वे जुड़वें पैदा हुए थे। नकुल और सहदेव सदा गुरुजनोंकी सेवामें तत्पर रहते थे

dharmād yudhiṣṭhiro jajñe mārutāc ca vṛkodaraḥ | indrād dhanañjayaḥ śrīmān sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ ||

Người đánh cá nói: “Từ Dharma sinh ra Yudhiṣṭhira; từ Māruta (Thần Gió) sinh ra Vṛkodara (Bhīma); và từ Indra sinh ra Dhanañjaya (Arjuna) lẫy lừng, bậc nhất trong hàng người mang vũ khí.” Theo lời kể này, nguồn gốc của các Pāṇḍava được đặt trong ân huệ thần linh: Yudhiṣṭhira là hiện thân của chính đạo, Bhīma là sức mạnh của luồng sinh khí và uy lực, còn Arjuna là oai vương và tài nghệ chiến trận gắn với Indra—khẳng định đức hạnh và anh dũng của họ bắt rễ từ trật tự vũ trụ.

धर्मात्from Dharma
धर्मात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Ablative, Singular
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
जज्ञेwas born / came into being
जज्ञे:
TypeVerb
Rootजन्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Ātmanepada
मारुतात्from (the god) Maruta/Vāyu
मारुतात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमारुत
FormMasculine, Ablative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
वृकोदरःVṛkodara (Bhīma)
वृकोदरः:
Karta
TypeNoun
Rootवृकोदर
FormMasculine, Nominative, Singular
इन्द्रात्from Indra
इन्द्रात्:
Apadana
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Ablative, Singular
धनंजयःDhanañjaya (Arjuna)
धनंजयः:
Karta
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रीमान्splendid, illustrious
श्रीमान्:
TypeAdjective
Rootश्रीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वशस्त्रभृताम्of all weapon-bearers
सर्वशस्त्रभृताम्:
TypeNoun
Rootसर्व-शस्त्र-भृत्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरःthe best, excellent one
वरः:
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular

दाश उवाच

दाश (the fisherman, speaker)
धर्म (Dharma)
युधिष्ठिर (Yudhiṣṭhira)
मारुत/वायु (Māruta/Vāyu)
वृकोदर/भीम (Vṛkodara/Bhīma)
इन्द्र (Indra)
धनंजय/अर्जुन (Dhanañjaya/Arjuna)

Educational Q&A

The verse links each hero’s defining virtue to a divine source: Yudhiṣṭhira’s commitment to righteousness is grounded in Dharma, Bhīma’s power in the Wind-god, and Arjuna’s martial supremacy in Indra. It frames ethical authority and heroic capability as expressions of cosmic order rather than mere human accident.

A fisherman (dāśa) is recounting the births of the Pāṇḍava brothers, identifying their divine fathers and highlighting Arjuna’s preeminence among weapon-bearers. The passage functions as a genealogical and character-defining statement within the Adi Parva narrative.