Adhyaya 60

Verse 1

षष्टितमो< ध्याय: जनमेजयके यज्ञमें व्यासमजीका आगमन

Ugraśravas (Sauti) nói: “Này Śaunaka! Khi bậc hiền triết Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa) nghe rằng vua Janamejaya đã được thụ lễ để cử hành tế đàn rắn (sarpa-satra), thì ngài lập tức đến nơi ấy.”

Verse 2

जनयामास यं काली शक्ति: पुत्रात्‌ पराशरात्‌ कन्यैव यमुनाद्वीपे पाण्डवानां पितामहम्‌

Ugraśravas nói: “Kālī—con gái của hiền sĩ Śakti—khi còn là trinh nữ, đã sinh ra ngài (Vyāsa) trên một hòn đảo giữa sông Yamunā, do hiền sĩ Parāśara. Đứa trẻ ấy về sau trở thành bậc tổ phụ của dòng Pāṇḍava.”

Verse 3

जातमात्रश्न यः सद्य इष्ट्या देहमवीवृधत्‌ | वेदांश्नाधिजगे साड्रान्‌ सेतिहासान्‌ महायशा:

Ugraśravas nói: “Vừa mới sinh ra, ngài liền khiến thân mình lớn lên tức khắc chỉ bằng ý chí. Bậc danh tiếng ấy cũng ngay lập tức thông suốt toàn bộ Veda, cùng các bộ môn phụ trợ và truyền thống Itihāsa.”

Verse 4

यन्नैति तपसा वक्षिन्न वेदाध्ययनेन च । न व्रतैनोंपवासैश्ल न प्रशान्त्या न मन्युना

Ugraśravas nói: “Hỡi bậc hùng biện, thực tại tối thượng ấy không đạt được bằng khổ hạnh, cũng không chỉ bằng việc học Veda; không bởi thệ nguyện hay nhịn ăn; không bởi vẻ an tĩnh bên ngoài; và cũng không bởi sự gắng sức bị thúc đẩy bởi sân hận.”

Verse 5

विव्यासैकं चतुर्धा यो वेदं वेदविदां वर: । परावरज्ञो ब्रह्मर्षि: कवि: सत्यव्रत शुचि:

Śaunaka nói: “Vyāsa ấy—bậc tối thượng trong hàng người thông hiểu Veda—đã chia một Veda duy nhất thành bốn phần. Ngài là một brahmarṣi thấu triệt cả thực tại cao và thấp; một thi nhân–hiền triết nhìn suốt ba thời, kiên định nơi chân thật, và thanh tịnh tuyệt đối.”

Verse 6

यः पाए-डुं धृतराष्ट्रं च विदुरं चाप्पजीजनत्‌ । शान्तनो: संततिं तन्वन्‌ पुण्यकीर्तिमहायशा:

Śaunaka nói: “Danh tiếng của ngài là thánh thiện, uy danh của ngài thật lớn lao—chính ngài đã sinh ra Pāṇḍu, Dhṛtarāṣṭra và Vidura, nhờ đó mở rộng dòng dõi của Śāntanu.”

Verse 7

जनमेजयस्य राजर्षे: स महात्मा सदस्तदा । विवेश सहित: शिष्यैवेंदवेदाड़पारगै:,उन महात्मा व्यासने वेद-वेदांगोंके पारंगत विद्वान शिष्योंके साथ उस समय राजर्षि जनमेजयके यज्ञमण्डपमें प्रवेश किया

Śaunaka nói: Khi ấy, bậc đại hồn Vyāsa bước vào đại sảnh của vương hiền Janamejaya, cùng các đệ tử đã tinh thông Veda và các bộ Vedāṅga (phụ khoa).

Verse 8

तत्र राजानमासीनं ददर्श जनमेजयम्‌ । वृतं सदस्यैर्बहुभिददेवैरिव पुरन्दरम्‌

Tại đó, ngài thấy vua Janamejaya ngồi trên ngai, được bao quanh bởi đông đảo quần thần—tựa như Indra, kẻ diệt thành Pura, được chư thiên vây quanh.

Verse 9

तथा मूर्धाभिषिक्तैश्न नानाजनपदेश्वरै: । ऋषच्विम्भि््रह्म॒कल्पैश्व कुशलैर्यज्ञसंस्तरे

Lại nữa, nhiều chư hầu—đã được cử hành lễ quán đỉnh và cai quản các xứ sở khác nhau—vây quanh nhà vua bốn phía; cùng với họ là các tư tế chủ lễ (ṛtvij), uy nghi và xứng đáng như bậc Phạm thiên, tinh thông việc bày biện và cử hành các nghi lễ tế tự (yajña).

Verse 10

जनमेजयस्तु राजर्षिदृष्टवा तमृषिमागतम्‌ । सगणो<थभ्युद्ययौ तूर्ण प्रीत्या भरतसत्तम:

Vua Janamejaya, bậc vương hiền, vừa thấy vị hiền triết ấy đến liền đứng dậy tức khắc trong niềm hoan hỷ. Cùng các tùy tùng, bậc ưu tú của dòng Bharata vội vàng tiến ra nghênh đón và tiếp rước với lễ nghi xứng đáng.

Verse 11

काउ्चनं विष्टरं तस्मै सदस्यानुमत:ः प्रभु: । आसन कल्पयामास यथा शक्रो बृहस्पते:

Śaunaka nói: Với sự tán thành của các bậc trưởng lão trong hội chúng, nhà vua cho bày một tòa ngồi bằng vàng cho ngài—như Indra, chúa tể chư thiên, dâng chỗ ngồi cho Bṛhaspati.

Verse 12

तत्रोपविष्टं वरदं देवर्षिगणपूजितम्‌ । पूजयामास राजेन्द्र: शास्त्रदृष्टेन कर्मणा,देवर्षियोंद्वारा पूजित वरदायक व्यासजी जब वहाँ बैठ गये, तब राजेन्द्र जनमेजयने शास्त्रीय विधिके अनुसार उनका पूजन किया

Khi vị hiền triết ban phúc, được chư thiên hiền giả tôn kính, đã an tọa tại đó, vua Janamejaya liền cung kính cúng lễ ngài theo đúng nghi thức do thánh điển quy định.

Verse 13

पाद्यमाचमनीयं च अर्घ्य गां च विधानतः । पितामहाय कृष्णाय तदर्हाय न्यवेदयत्‌

Ngài dâng lên bậc tổ phụ Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa) đúng theo nghi lễ: nước rửa chân, nước súc miệng (ācamanīya), lễ vật arghya, và cả một con bò—những phẩm vật xứng đáng dành cho bậc đáng thọ nhận.

Verse 14

प्रतिगृह तु तां पूजां पाण्डवाज्जनमेजयात्‌ । गां चैव समनुज्ञाप्य व्यास: प्रीतो5भवत्‌ तदा,पाण्डववंशी जनमेजयसे वह पूजा ग्रहण करके गौके सम्बन्धमें अपना आदर व्यक्त करते हुए व्यासजी उस समय बड़े प्रसन्न हुए

Vyāsa nhận lễ kính ấy từ Janamejaya, hậu duệ dòng Pāṇḍava, và cũng từ hòa chấp thuận việc dâng con bò làm lễ vật. Bấy giờ ngài vô cùng hoan hỷ.

Verse 15

तथा च पूजयित्वा तं प्रणयात्‌ प्रपितामहम्‌ | उपोपविश्य प्रीतात्मा पर्यपृष्छठनामयम्‌,पितामह व्यासजीका प्रेमपूर्वक पूजन करके जनमेजयका चित्त प्रसन्न हो गया और वे उनके पास बैठकर कुशल-मंगल पूछने लगे

Rồi sau khi cung kính tôn vinh vị cụ tổ ấy bằng lòng kính ái, chàng ngồi xuống gần bên với tâm hồn hoan hỷ và hỏi thăm an khang—hỏi rằng người có được vô bệnh, vô ưu não hay không.

Verse 16

भगवानपि तं॑ दृष्टवा कुशल प्रतिवेद्य च । सदस्यै: पूजित: सर्वे: सदस्यान्‌ प्रत्यपूजयत्‌,भगवान्‌ व्यासने भी जनमेजयकी ओर देखकर अपना कुशल-समाचार बताया तथा अन्य सभासदोंद्वारा सम्मानित हो उनका भी सम्मान किया

Bậc hiền thánh ấy, vừa thấy nhà vua, trước hết liền báo tin an ổn của mình. Rồi được toàn thể hội chúng kính lễ, ngài cũng đáp lại bằng cách tôn kính hội chúng—nêu gương phép tắc tương kính trong một pháp hội học giả.

Verse 17

ततस्तु सहित: सर्वे: सदस्यैर्जनमेजय: । इदं पश्चाद्‌ द्विजश्रेष्ठं पर्यपृच्छत्‌ कृताञज्जलि:,तदनन्तर सब सदस्योंसहित राजा जनमेजयने हाथ जोड़कर द्विजश्रेष्ठ व्यासजीसे इस प्रकार प्रश्न किया

Bấy giờ, vua Janamejaya cùng toàn thể hội chúng, chắp tay cung kính, rồi thưa hỏi bậc tối thượng trong hàng Nhị Sinh—hiền giả Vyāsa—như sau.

Verse 18

जनमेजय उवाच कुरूणां पाण्डवानां च भवानू प्रत्यक्षदर्शिवान्‌ तेषां चरितमिच्छामि कथ्यमान त्वया द्विज

Janamejaya thưa: “Bạch Bà-la-môn, ngài đã tận mắt thấy cả dòng Kuru lẫn các Pāṇḍava. Vậy xin ngài thuật cho ta nghe, về hạnh kiểm và phẩm tính của họ.”

Verse 19

कथं समभवद्‌ भेदस्तेषामक्लिष्टकर्मणाम्‌ । तच्च युद्ध कथं वृत्तं भूतान्तकरणं महत्‌

“Vì sao sự chia rẽ lại nảy sinh giữa những người vốn hành thiện, sống theo chính đạo mà không vướng điều nhơ bẩn? Và cuộc đại chiến ấy—mênh mông, tàn khốc, như thể khép lại sinh mạng của vô số loài—đã xảy ra bằng cách nào?”

Verse 20

पितामहानां सर्वेषां दैवेनानिष्टचेतसाम्‌ । कार्त्स्न्येनितन्ममाचक्ष्व यथावृत्तं द्विजोत्तम

Vua Janamejaya nói: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị Sinh, xin hãy thuật lại cho trẫm đầy đủ, đúng như đã xảy ra, toàn bộ câu chuyện về việc định mệnh đã xoay chuyển tâm trí của hết thảy tổ tiên trẫm về phía điều bất tường—về phía tai họa của chiến tranh—như thế nào.”

Verse 21

सौतिरुवाच तस्य तद्‌ वचन श्रुत्वा कृष्णद्वैधायनस्तदा । शशास शिष्यमासीनं वैशम्पायनमन्तिके

Ugraśravas (Sauti) nói: Nghe những lời ấy, Kṛṣṇa Dvaidhāyana Vyāsa liền truyền dạy cho đệ tử mình là Vaiśampāyana, người đang ngồi gần bên, vào lúc bấy giờ.

Verse 22

व्यास उवाच कुरूणां पाण्डवानां च यथा भेदो5भवत्‌ पुरा । तदस्मै सर्वमाचक्ष्व यन्मत्त: श्रुववानसि

Vyāsa nói: “Hỡi Vaiśampāyana, hãy thuật lại cho vua Janamejaya này đầy đủ mọi điều—như con đã nghe từ ta—về việc thuở xưa sự rạn nứt giữa nhà Kuru và các Pāṇḍava đã phát sinh như thế nào.”

Verse 23

गुरोर्वचनमाज्ञाय स तु विप्रर्षभस्तदा । आचचक्षे तत: सर्वमितिहासं पुरातनम्‌

Hiểu rõ và tiếp nhận mệnh lệnh của thầy mình, vị Bà-la-môn ưu tú ấy liền bắt đầu thuật lại trọn vẹn cổ sử: sự bất hòa đã nảy sinh giữa các Kaurava và các Pāṇḍava ra sao, và nó đã dẫn đến sự diệt vong hoàn toàn như thế nào.

Verse 24

राज्ञे तस्मै सदस्येभ्य: पार्थिवेभ्यश्व सर्वश: । भेदं सर्वविनाशं च कुरुपाण्डवयोस्तदा

Trước nhà vua ấy, trước các bậc trong triều hội, và trước mọi vị quân vương khác đang hiện diện, người kể chuyện bắt đầu thuật lại cổ sử: khi ấy sự chia rẽ chí tử đã nảy sinh giữa nhà Kuru và các Pāṇḍava ra sao, và vết rạn ấy đã dẫn đến sự diệt vong hoàn toàn như thế nào.

Verse 60

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि अंशावतरणपर्वणि कथानुबन्धे षष्टितमो5ध्याय: ।। ६० || इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपर्वके अन्तर्गत अंशावतरणपर्वमें कथानुबन्धविषयक साठवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy, trong bộ «Śrī Mahābhārata», thuộc «Ādi Parva», trong phần gọi là «Aṃśāvataraṇa Parva», chương thứ sáu mươi—bàn về sự liên kết và tiếp nối của mạch truyện—đã kết thúc. (Đây là lời kết chương, ghi dấu việc hoàn tất Chương 60.)