Shloka 16
शृङ्गिशापः—तक्षककाश्यपसंवादः (Śṛṅgī’s Curse and the Takṣaka–Kāśyapa Dialogue)
Devanagari script
निवेशायाखिलां भूमिं कन्याभैक्ष्यं चरामि भो: । दरिद्रो दःखशीलश्न पितृभि: संनियोजित:,“अतः विवाहके लिये मैं सारी पृथ्वीपर घूमकर कन्याकी भिक्षा चाहता हूँ। यद्यपि मैं दरिद्र हूँ और सुविधाओंके अभावमें दुःखी हूँ, तो भी पितरोंकी आज्ञासे विवाहके लिये उद्यत हूँ
Translation
Takṣaka nói: “Vì muốn an cư lập thất, ta đi khắp cõi đất, như kẻ khất cầu một thiếu nữ để kết hôn. Dẫu ta nghèo khó, chịu khổ vì thiếu thốn, ta vẫn vâng theo mệnh lệnh của tổ tiên mà hướng đến hôn phối.”
Word by Word
निवेशायfor settlement/dwelling
निवेशाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootनिवेश
FormMasculine, Dative, Singular
अखिलाम्entire, whole
अखिलाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअखिल
FormFeminine, Accusative, Singular
भूमिम्earth, land
भूमिम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Accusative, Singular
कन्याa maiden (bride)
कन्या:
Karma
TypeNoun
Rootकन्या
FormFeminine, Accusative, Singular
भैक्ष्यम्alms, begging
भैक्ष्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootभैक्ष्य
FormNeuter, Accusative, Singular
चरामिI roam, I go about
चरामि:
Karta
TypeVerb
Rootचर्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
भोःO! (vocative particle)
भोः:
TypeIndeclinable
Rootभोः
दरिद्रःpoor
दरिद्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootदरिद्र
FormMasculine, Nominative, Singular
दुःखशीलःof sorrowful condition; prone to suffering
दुःखशीलः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुःखशील
FormMasculine, Nominative, Singular
पितृभिःby the forefathers/ancestors
पितृभिः:
Karana
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Instrumental, Plural
संनियोजितःappointed/commissioned, enjoined
संनियोजितः:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-नि-युज्
FormMasculine, Nominative, Singular, Past Passive Participle (क्त), Passive (resultative)
Speaker
तक्षक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes