Shloka 12
शृङ्गिशापः—तक्षककाश्यपसंवादः (Śṛṅgī’s Curse and the Takṣaka–Kāśyapa Dialogue)
यदा निर्वेदमापन्न: पितृभिश्नोदितस्तथा । तदारण्यं स गत्वोच्चैश्लुक्रोश भृूशदु:खित:,जब वे विवाहकी प्रतीक्षामें खिन्न हो गये, तब पितरोंसे प्रेरित होनेके कारण वनमें जाकर अत्यन्त दुःखी हो जोर-जोरसे ब्याहके लिये पुकारने लगे
yadā nirvedam āpannaḥ pitṛbhiḥ noditas tathā | tadā araṇyaṃ sa gatvoccaiḥ cukrośa bhṛśa-duḥkhitaḥ ||
Khi đã rơi vào nỗi chán chường tuyệt vọng, lại còn bị các vong linh tổ tiên thúc giục như thế, ông đi vào rừng; ở đó, trong cơn sầu khổ tột cùng, ông cất tiếng kêu gào thật lớn—hết lần này đến lần khác gọi xin một cuộc hôn phối được sắp đặt.
तक्षक उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how dharma as social and ancestral obligation (especially expectations around marriage and lineage) can weigh upon an individual’s mind; when inner readiness is absent, such pressure can produce nirveda (despondency) and suffering rather than harmony.
Takṣaka describes a moment when, having become dejected and being prompted by the Pitṛs, he goes into the forest and cries out loudly in great distress, calling for a marriage—portraying his agitation and the urgency created by ancestral prompting.