Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Jaratkāru-nirukti and Parīkṣit’s forest encounter (जরত्कारुनिरुक्तिः—परिक्षिद्वनप्रसङ्गः)

तेषु तेषु च पुण्येषु तीर्थेष्वायतनेषु च । एकान्तशीलो नियत: सततं विजितेन्द्रिय:,अपनी इन्द्रियोंको वशमें करके सदा नियमपूर्वक रहते हुए शेषजी गन्धमादन पर्वतपर जाकर बदरिकाश्रम तीर्थमें तप करने लगे। तत्पश्चात्‌ गोकर्ण, पुष्कर, हिमालयके तटवर्ती प्रदेश तथा भिन्न-भिन्न पुण्य-तीर्थों और देवालयोंमें जा-जाकर संयम-नियमके साथ एकान्तवास करने लगे

teṣu teṣu ca puṇyeṣu tīrtheṣv āyataneṣu ca | ekāntaśīlo niyataḥ satataṁ vijitendriyaḥ ||

Śaunaka nói: Từ thánh địa này sang thánh địa khác—những bến thiêng và đền miếu tôn nghiêm—Ngài sống ẩn cư, kiên định trong kỷ luật, luôn tự chế, đã chế ngự các căn.

तेषुin those
तेषु:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, locative, plural
तेषुin those (various)
तेषु:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, locative, plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
पुण्येषुin holy/meritorious (places)
पुण्येषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपुण्य
Formmasculine/neuter, locative, plural
तीर्थेषुin pilgrimage-fords
तीर्थेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतीर्थ
Formneuter, locative, plural
आयतनेषुin abodes/shrines
आयतनेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआयतन
Formneuter, locative, plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एकान्तशीलःsolitary by nature
एकान्तशीलः:
Karta
TypeAdjective
Rootएकान्तशील
Formmasculine, nominative, singular
नियतःdisciplined/regulated
नियतः:
Karta
TypeAdjective
Rootनियत
Formmasculine, nominative, singular
सततम्always/constantly
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसतत
विजितेन्द्रियःhaving conquered the senses
विजितेन्द्रियः:
Karta
TypeAdjective
Rootविजितेन्द्रिय
Formmasculine, nominative, singular

शौनक उवाच

Ś
Śaunaka
T
tīrtha (pilgrimage sites)
Ā
āyatana (sanctuaries/shrines)

Educational Q&A

The verse praises dharmic self-mastery: living with niyama (regulated discipline), conquering the senses (vijitendriya), and cultivating inner focus through solitude (ekānta) rather than outward show.

Śaunaka describes a figure who travels among many holy tīrthas and sanctuaries, maintaining vows and seclusion, consistently practicing restraint and disciplined conduct.