Shloka 13

Jaratkāru-nirukti and Parīkṣit’s forest encounter (जরত्कारुनिरुक्तिः—परिक्षिद्वनप्रसङ्गः)

Devanagari script

तमेवंवादिनं शेष॑ पितामह उवाच ह । जानामि शेष सर्वेषां भ्रातृणां ते विचेष्टितम्‌,ऐसी बातें करनेवाले शेषनागसे पितामह ब्रह्माजीने कहा--'शेष! मैं तुम्हारे सब भाइयोंकी कुचेष्टा जानता हूँ!

Transliteration

tam evaṁ-vādinaṁ śeṣaṁ pitāmaha uvāca ha | jānāmi śeṣa sarveṣāṁ bhrātṝṇāṁ te viceṣṭitam ||

Translation

Bấy giờ, Đấng Tổ Phụ Brahmā nói với Śeṣa, kẻ đang thốt lời như vậy: “Śeṣa, ta biết rõ mọi hành vi sai trái của tất cả các huynh đệ của ngươi.”

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• एवम्: thus
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• वादिनम्: speaker; one who speaks
• वादिनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वादिन्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• शेषम्: Śeṣa
• शेषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शेष
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• पितामहः: the Grandsire (Brahmā)
• पितामहः: Karta
• Type: Noun
• Root: पितामह
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect, Third, Singular, Parasmaipada

• ह: indeed (emphatic particle)
• Type: Indeclinable
• Root: ह

• जानामि: I know
• Type: Verb
• Root: ज्ञा
• Form: Present, First, Singular, Parasmaipada

• शेष: O Śeṣa
• Type: Noun
• Root: शेष
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• सर्वेषाम्: of all
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Plural

• भ्रातॄणाम्: of (your) brothers
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• ते: your
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: Genitive, Singular

• विचेष्टितम्: misconduct; evil behavior
• विचेष्टितम्: Karma
• Type: Noun
• Root: विचेष्टित
• Form: Neuter, Accusative, Singular

Speaker

शेष उवाच

Characters & Entities

• Śeṣa (Ananta)
• Pitāmaha Brahmā
• Śeṣa's brothers (Nāgas)