Shloka 4
धृष्टद्युम्नेन समागतक्षत्रियगणगणना
Dhṛṣṭadyumna’s Enumeration of Assembled Kṣatriyas
ततः पाशैस्तदा55त्मानं गाढं बद्ध्वा महामुनिः । तस्या जले महानद्या निममज्ज सुदु:ःखित:,तब अत्यन्त दुःखी हुए महामुनि वसिष्ठ अपने शरीरको पाशोंद्वारा अच्छी तरह बाँधकर उस महानदीके जलनमें कूद पड़े
tataḥ pāśais tadātmānaṃ gāḍhaṃ baddhvā mahāmuniḥ | tasyā jale mahānadyā nimamajja suduḥkhitaḥ ||
Rồi, trong cơn tuyệt vọng tột cùng, vị đại hiền triết tự trói chặt thân mình bằng những thòng lọng và lao xuống dòng nước của con sông lớn ấy, lòng ngập sầu đau. Cảnh này cho thấy: khi bị khổ não lấn át, ngay cả bậc trí cũng có thể bị đẩy đến ý định tự hủy—song trong mạch truyện Mahābhārata, những khoảnh khắc như vậy thường nhằm nhấn mạnh nhu cầu giữ vững, tiết chế và nâng đỡ dharma giữa khổ nạn.
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
The verse portrays the danger of being overcome by sorrow: even a great sage can be driven toward harmful action. In dharma-oriented literature, such episodes function as a caution—urging steadiness (dhṛti), restraint, and seeking righteous means rather than surrendering to despair.
A great sage, extremely distressed, binds himself tightly with ropes/nooses and plunges into the water of a great river, indicating an attempted self-destruction or escape from unbearable grief.