Shloka 69
Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
त्रिवर्गे त्रेविधा पीडा हुनुबन्धस्तथैव च । अनुबन्धा: शुभा ज्ञेया: पीडास्तु परिवर्जयेत्,धर्म, अर्थ और काम--इन त्रिविध पुरुषार्थोंके सेवनमें तीन प्रकारकी बाधा--अड़चन उपस्थित होती है-। उसी प्रकार उनके तीन ही प्रकारके फल होते हैं। (धर्मका फल है अर्थ एवं काम अर्थात् भोगकी प्राप्ति, अर्थका फल है धर्मका सेवन एवं भोगकी प्राप्ति और काम अर्थात् भोगका फल है--इन्द्रियतृप्ति।। इन (तीनों प्रकारके) फलोंको शुभ (वरणीय) जानना चाहिये; परंतु (उक्त तीनों प्रकारकी) बाधाओंसे यत्नपूर्वक बचना चाहिये। (त्रिविध पुरुषार्थोका सेवन इस प्रकार करना चाहिये कि तीनों एक-दूसरेके बाधक न हों अर्थात् जीवनमें तीनोंका सामंजस्य ही सुखदायक है।)
trivarge trevidhā pīḍā hunubandhas tathaiva ca | anubandhāḥ śubhā jñeyāḥ pīḍās tu parivarjayet ||
Kaṇika nói: “Trong việc theo đuổi ba mục tiêu của đời người—dharma, artha và kāma—sẽ phát sinh ba loại khổ não, và cũng có một chuỗi hệ quả tương ứng. Những hệ quả ấy phải hiểu là cát tường, đáng chọn; còn các khổ não thì phải cẩn trọng tránh xa.”
कणिक उवाच
Educational Q&A
Pursue dharma, artha, and kāma in a way that yields their proper beneficial outcomes (anubandhas), while deliberately avoiding the pains/obstacles (pīḍās) that arise when these aims are followed in a harmful, imbalanced, or mutually obstructive manner.
Kaṇika is giving counsel framed as practical-ethical instruction: he comments on the three aims of life and warns that their pursuit brings both desirable results and troublesome impediments, urging the listener to choose the former and avoid the latter.