Shloka 37
Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
ब्राह्मणस्य वचस्तथ्यं तच्च कर्म तथाविधम् | भीष्म: श्रुत्वा कुमाराणां द्रोणं तं प्रत्यजानत,वैशम्पायनजी कहते हैं--“बहुत अच्छा” कहकर वे कुमार भीष्मजीके पास गये और ब्राह्यणकी सच्ची बातों तथा उनके उस अद्भुत पराक्रमको भी उन्होंने भीष्मजीसे कह सुनाया। कुमारोंकी बातें सुनकर भीष्मजी समझ गये कि वे आचार्य द्रोण हैं
brāhmaṇasya vacas tathyaṃ tacca karma tathāvidham | bhīṣmaḥ śrutvā kumārāṇāṃ droṇaṃ taṃ pratyajānata | vaiśampāyana uvāca |
Vaiśampāyana nói: Lời của vị Bà-la-môn ấy là chân thật, và việc ông làm cũng phi thường đúng như thế. Bhīṣma nghe các hoàng tử thuật lại liền nhận ra người ấy chính là Droṇa.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Truth (tathya) gains moral force when it is corroborated by appropriate action (karma). The verse highlights an ethical standard: credibility is established when speech and deed align, enabling wise elders to judge character correctly.
After hearing the princes’ account of a Brahmin whose words proved true and whose feat matched his claim, Bhīṣma immediately identifies the man as Droṇa, setting the stage for Droṇa’s acceptance and role as the princes’ martial teacher.