Shloka 40

Droṇa’s Ācārya-Dakṣiṇā: Capture of Drupada and Division of Pāñcāla (द्रोण-आचार्यदक्षिणा)

Devanagari script

उपस्थानगहै: शुभ्रेवलभीभिश्न शोभितम्‌ । गवाक्षकैस्तथा जालैर्यन्त्रै: सांचारिकेरपि

Transliteration

upasthānagṛhaiḥ śubhra-valabhībhiś ca śobhitam | gavākṣakaiḥ tathā jālair yantraiḥ sāñcārikair api ||

Translation

Vaiśampāyana nói: Khu vườn vui chơi và quần thể lầu đình của hoàng gia rực rỡ với những sảnh tiếp kiến trang nhã, những ban công và mái hiên trắng sáng, các song lưới và ô cửa; lại còn có những dụng cụ phun nước có thể di chuyển khắp nơi. Thợ xây đã quét dọn, làm sạch khu vườn và nhà vui chơi; họa sư thì trang trí bằng tranh vẽ. Giếng và ao đầy nước càng làm tăng vẻ huy hoàng; mặt nước phủ đầy sen nở trông đặc biệt mỹ lệ. Hoa nở đúng mùa rồi rơi xuống, khiến mặt đất như được trải thảm bằng hoa.

Word by Word

• उपस्थानगृहैः: by/with assembly-halls (places of attendance)
• उपस्थानगृहैः: Karana
• Type: Noun
• Root: उपस्थानगृह
• Form: Neuter, Instrumental, Plural

• शुभ्र-एवलभीभिः: with white balconies/overhangs
• शुभ्र-एवलभीभिः: Karana
• Type: Noun
• Root: शुभ्र-एवलभी
• Form: Feminine, Instrumental, Plural

• शोभितम्: adorned, beautified
• Type: Adjective
• Root: शोभित
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• गवाक्षकैः: with windows/arched openings
• गवाक्षकैः: Karana
• Type: Noun
• Root: गवाक्षक
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• तथा: and also
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• जालैः: with lattices/nets
• जालैः: Karana
• Type: Noun
• Root: जाल
• Form: Neuter, Instrumental, Plural

• यन्त्रैः: with devices/engines
• यन्त्रैः: Karana
• Type: Noun
• Root: यन्त्र
• Form: Neuter, Instrumental, Plural

• सञ्चारिकैः: movable/portable
• सञ्चारिकैः: Karana
• Type: Adjective
• Root: सञ्चारिक
• Form: Neuter, Instrumental, Plural

• अपि: also, even
• Type: Indeclinable
• Root: अपि

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• royal garden (udyāna)
• reception/assembly halls (upasthāna-gṛha)
• balconies/eaves (valabhī)
• windows (gavākṣa)
• lattices/screens (jāla)
• portable sprinkling devices (sāñcārika-yantra)
• wells/stepwells (bāvalī/bāvī implied by Hindi gloss)
• ponds (tadāga implied by Hindi gloss)
• lotuses (kamala implied by Hindi gloss)
• flowers (puṣpa implied by Hindi gloss)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The passage highlights the ideal of cultivated kingship: prosperity expressed through order, cleanliness, artistry, and care for public/royal spaces. Ethical emphasis is indirect—good governance is reflected in well-maintained, harmonious environments rather than mere power.

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana describes a royal pleasure-garden and recreation-building being readied and beautified—architectural features, decorative painting, waterworks, and seasonal flowers together create an atmosphere of refined splendor.