Mahabharata — Adi Parva, Shloka 226
कृपकृपी-जननम्
The Birth of Kṛpa and Kṛpī; Kṛpa’s Attainment of Astras
तथैवास्मिन् मम क्षेत्रे कथं वै सम्भवेत् प्रजा । इस लोकमें श्रेष्ठ पुरुष पितृ-ऋणसे मुक्त होनेके लिये संतानोत्पत्तिका प्रयत्न करते और स्वयं ही पुत्ररूपमें जन्म लेते हैं। जैसे मैं अपने पिताके क्षेत्रमें महर्षि व्यासद्वारा उत्पन्न हुआ हूँ
tathaivāsmin mama kṣetre kathaṃ vai sambhavet prajā |
Vaiśampāyana nói: “Dẫu vậy, trong ‘thửa ruộng’ của ta đây, làm sao con cái có thể sinh ra được?” Đoạn này phản chiếu nỗi bận lòng theo dharma: bậc hiền nhân cầu con để thoát món nợ tổ tiên (pitṛ-ṛṇa), và người cha như được tái sinh qua người con trai. Vì thế, người nói tự hỏi trong ‘ruộng’ của chính mình—tức phạm vi hợp pháp để sinh con—việc truyền sinh sẽ xảy ra thế nào, gợi lại tiền lệ: sự sinh thành do Vyāsa trong dòng dõi của kẻ khác.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the dharmic idea of pitṛ-ṛṇa: one seeks progeny to continue the lineage and discharge obligations to ancestors; the ‘field’ (kṣetra) symbolizes the rightful context in which offspring are generated.
The speaker raises a pointed question about how children can be produced within his own rightful ‘field,’ invoking the broader narrative precedent of extraordinary begetting associated with Vyāsa and lineage-continuation.