Mahabharata — Adi Parva, Shloka 44

Ādi Parva, Adhyāya 115 — Mādri’s request; invocation of the Aśvins; birth and naming of the Pāṇḍavas

Devanagari script

महारथानां वीराणां कन्या चैका शताधिका । युयुत्सुश्चन महातेजा वैश्यापुत्र: प्रतापवान्‌

Transliteration

mahārathānāṃ vīrāṇāṃ kanyā caikā śatādhikā | yuyutsuś ca mahātejā vaiśyāputraḥ pratāpavān ||

Translation

Vaiśampāyana nói: Dhṛtarāṣṭra có một trăm người con trai anh hùng, đều là đại xa chiến; và ngoài họ ra còn có một người con gái. Lại nữa, còn có Yuyutsu—tâm khí cao cả, dũng lực mạnh mẽ—con trai sinh bởi một phụ nữ Vaiśya, nổi danh vì lòng quả cảm. Đoạn này nhấn mạnh rằng huyết thống và địa vị không tự chúng quyết định giá trị: ngay cả ngoài bụng hoàng hậu, một người con của vua vẫn có thể được thừa nhận về tài năng và có một vị trí riêng trong mạch truyện đạo lý và vương thống đang mở ra.

Word by Word

• महारथानाम्: of great chariot-warriors
• महारथानाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: महारथ
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• वीराणाम्: of heroes
• वीराणाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: वीर
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• कन्या: a daughter
• कन्या: Karta
• Type: Noun
• Root: कन्या
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• एका: one
• एका: Karta
• Type: Adjective
• Root: एक
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• शताधिका: exceeding a hundred (i.e., the 101st)
• शताधिका: Karta
• Type: Adjective
• Root: शताधिक
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• युयुत्सुः: Yuyutsu
• युयुत्सुः: Karta
• Type: Noun
• Root: युयुत्सु
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• न: indeed/also (emphatic particle; sometimes 'not' depending on context)
• Type: Indeclinable
• Root: न

• महातेजाः: of great splendor
• महातेजाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: महातेजस्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वैश्यापुत्रः: son of a Vaiśyā (woman of the Vaiśya class)
• वैश्यापुत्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: वैश्यापुत्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• प्रतापवान्: valorous, mighty
• प्रतापवान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: प्रतापवत्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśaṃpāyana
• Dhṛtarāṣṭra
• Yuyutsu
• Kaurava sons (the hundred sons of Dhṛtarāṣṭra)
• Kaurava daughter (one daughter besides the hundred sons)
• Vaiśya woman (mother of Yuyutsu)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights that personal merit and recognized prowess can exist beyond formal royal lineage: Yuyutsu, though born of a Vaiśya woman, is acknowledged as mahātejā and pratāpavān, reminding readers that worth is not confined to the queen’s offspring alone.

What is happening in the narrative?

The narrator summarizes Dhṛtarāṣṭra’s progeny: a hundred warrior sons, one additional daughter, and Yuyutsu—his valorous son born from a Vaiśya woman—thereby completing an important genealogical note within the Kuru family history.