Shloka 16
गान्धारीपुत्रोत्पत्तिः — The Birth of Gāndhārī’s Hundred Sons (and Yuyutsu); Omens and Counsel on Succession
संतापं परमं जग्मुर्मुन॒यस्तपसान्विता: । ते रात्रौ शकुना भूत्वा संनिपत्य तु भारत । दर्शयन्तो यथाशक्ति तमपृच्छन् द्विजोत्तमम्
santāpaṁ paramaṁ jagmur munayas tapasānvitāḥ | te rātrau śakunā bhūtvā saṁnipatya tu bhārata | darśayanto yathāśakti tam apṛcchan dvijottamam ||
Vaiśampāyana nói: Các bậc ẩn sĩ tu khổ hạnh, vốn đầy đủ sức mạnh tapas, bị cuốn vào nỗi thống khổ sâu thẳm nhất. Rồi, hỡi Bhārata, trong đêm họ tụ hội nơi ấy, hóa thành chim. Tùy theo thần lực của mình mà tự hiển lộ, họ hỏi bậc tối thượng trong hàng “nhị sinh”—(hiền giả Māṇḍavya đáng tôn kính)—để hiểu nguyên do đạo lý của cảnh khổ đã thấy và điều dharma đòi hỏi trong tình thế ấy.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how powerful ascetics respond to perceived moral disorder: intense inner distress leads them to seek clarification from a realized authority. It frames dharma as something to be investigated through disciplined inquiry, especially when suffering appears disproportionate to apparent fault.
A group of austerity-filled sages, shaken by what they have seen, assemble at night by assuming bird-forms. They reveal themselves as much as their powers allow and question the eminent twice-born sage (contextually Māṇḍavya), initiating a dialogue about the cause and meaning of the situation.