Previous Verse
Next Verse

Shloka 72

Ādi Parva, Adhyāya 103 — Dhṛtarāṣṭra–Gāndhārī Vivāha: Proposal, Consent, and the Vow

धर्मात्मा स तु गाड़ेयश्चिन्ताशोकपरायण: । प्रेतकार्याणि सर्वाणि तस्य सम्यगकारयत्‌,धर्मात्मा गंगानन्दन भीष्मजी भाईकी मृत्युसे चिन्ता और शोकमें डूब गये। फिर माता सत्यवतीकी आज्ञाके अनुसार चलनेवाले उन भीष्मजीने ऋत्विजों तथा कुरुकुलके समस्त श्रेष्ठ पुरुषोंके साथ राजा विचित्रवीर्यके सभी प्रेतकार्य अच्छी तरह कराये

dharmātmā sa tu gāḍeyaś cintāśokaparāyaṇaḥ | pretakāryāṇi sarvāṇi tasya samyag akārayat ||

Vaiśampāyana nói: Bhīṣma, bậc chí công theo dharma, chìm trong nỗi lo âu và sầu muộn sâu nặng. Nhưng vâng theo mệnh lệnh của Satyavatī, ngài đã chu toàn mọi lễ nghi tang tế cho vua Vicitravīrya, cùng các tư tế chủ lễ và những bậc trưởng lão ưu tú của dòng Kuru—giữ vững dharma ngay giữa nỗi đau riêng.

धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
गाङ्गेयःGāṅgeya (Bhīṣma, son of Gaṅgā)
गाङ्गेयः:
Karta
TypeNoun
Rootगाङ्गेय
FormMasculine, Nominative, Singular
चिन्ता-शोक-परायणःabsorbed in anxiety and grief
चिन्ता-शोक-परायणः:
Karta
TypeAdjective
Rootचिन्ताशोकपरायण
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रेत-कार्याणिfuneral rites
प्रेत-कार्याणि:
Karma
TypeNoun
Rootप्रेतकार्य
FormNeuter, Accusative, Plural
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Plural
तस्यof him (of that king)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Genitive, Singular
सम्यक्properly, duly
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
अकारयत्caused to be done / had performed
अकारयत्:
TypeVerb
Rootकृ (णिच्)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada, true

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīṣma
V
Vicitravīrya
S
Satyavatī
K
Kuru lineage (Kuru-kula)
Ṛtvij (officiating priests)

Educational Q&A

Even when overwhelmed by grief, a dharmic person upholds obligatory duties—especially rites owed to the dead—ensuring they are performed correctly and in accordance with elders’ and lawful authority’s instructions.

After King Vicitravīrya’s death, Bhīṣma—though sorrow-stricken—arranges and completes all the required funerary rites with priests and Kuru elders, acting under Satyavatī’s directive.