Shloka 52
Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna
The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura
Devanagari script
जातमात्रैव मे देया वराय वरवर्णिनी । ह्ृदि कामस्तु मे कश्नचित् त॑ं निबोध जनेश्वर,'जनेश्वर! जबसे इस सुन्दरी कनन््याका जन्म हुआ है, तभीसे मेरे मनमें यह चिन्ता है कि इसका किसी श्रेष्ठ वरके साथ विवाह करना चाहिये; किंतु मेरे हृदयमें एक अभिलाषा है, उसे सुन लीजिये
Translation
Daśarāja thưa: “Từ khi nàng vừa chào đời, ta đã luôn canh cánh rằng cô gái dung mạo đoan trang này phải được gả cho một bậc lang quân xứng đáng. Nhưng trong lòng ta còn có một điều ước; xin bậc chúa tể nhân gian hãy nghe cho rõ.”
Word by Word
जातमात्राjust-born (girl)
जातमात्रा:
Karta
TypeNoun
Rootजातमात्रा (जात + मात्रा)
FormFeminine, Nominative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
मेof me/my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
देयाto be given (in marriage)
देया:
TypeAdjective
Rootदा (देय)
FormFeminine, Nominative, Singular
वरायto a bridegroom
वराय:
Sampradana
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Dative, Singular
वरवर्णिनीO fair-complexioned lady
वरवर्णिनी:
Sambodhana
TypeNoun
Rootवरवर्णिनी (वर + वर्णिनी)
FormFeminine, Nominative, Singular
हृदिin (my) heart
हृदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृद्
FormNeuter, Locative, Singular
कामःa desire
कामः:
Karta
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
मेof me/my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
कश्चित्some (particular)
कश्चित्:
TypePronoun
Rootकश्चित् (क + चित्)
FormMasculine, Nominative, Singular
तम्that (desire)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
निबोधknow/understand (hear) it
निबोध:
TypeVerb
Rootनि + बुध्
FormImperative, 2, Singular, Parasmaipada
जनेश्वरO lord of men/king
जनेश्वर:
Sambodhana
TypeNoun
Rootजनेश्वर (जन + ईश्वर)
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes