Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Rudra’s Cosmic Dance and the Recognition of Rudra–Nārāyaṇa Unity (Īśvara-gītā Continuation)

दृष्ट्वाथ रुद्रं जगदीशितारं तं पद्मनाभाश्रितवामभागम् / ध्यात्वा हृदिस्थं प्रणिपत्य मूर्ध्ना बद्ध्वाञ्जलिं स्वेषु शिरःसु भूयः

dṛṣṭvātha rudraṃ jagadīśitāraṃ taṃ padmanābhāśritavāmabhāgam / dhyātvā hṛdisthaṃ praṇipatya mūrdhnā baddhvāñjaliṃ sveṣu śiraḥsu bhūyaḥ

Rồi họ chiêm ngưỡng Rudra—Đấng Tể chủ cai quản các thế giới—với bên trái được Padmanābha (Viṣṇu) nương tựa. Họ quán niệm Ngài như đang ngự trong tim, cúi đầu đảnh lễ; rồi lại chắp tay (añjali) đặt lên đỉnh đầu mình để tỏ lòng tôn kính.

dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√dṛś (दृश् धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा/ktvā)
athathen
atha:
Anukrama (अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormParticle (अनन्तरार्थक/क्रमसूचक)
rudramRudra
rudram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana
jagad-īśitāramthe ruler of the world
jagad-īśitāram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjagat-īśitṛ (प्रातिपदिक; जगत् + ईशितृ)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana; apposition to ‘rudram’
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Puṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana
padmanābha-āśrita-vāma-bhāgamwhose left side is occupied by Padmanābha (Viṣṇu)
padmanābha-āśrita-vāma-bhāgam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpadma-nābha-āśrita-vāma-bhāga (प्रातिपदिक; पद्म + नाभ + आश्रित + वाम + भाग)
Form‘āśrita’ = past participle (क्त/ktá) from √śri (श्रि, to resort to); Puṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana; viśeṣaṇa of ‘tam/rudram’
dhyātvāhaving meditated upon
dhyātvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√dhyai (ध्यै धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा/ktvā)
hṛdi-sthamsituated in the heart
hṛdi-stham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roothṛd-stha (प्रातिपदिक; हृदि + स्थ)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana; viśeṣaṇa of ‘tam’
praṇipatyahaving bowed down
praṇipatya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootpra-√nam (नम् धातु, to bow)
FormAbsolutive/Gerund (ल्यप्/lyap)
mūrdhnāwith the head
mūrdhnā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (Instr/3rd), Ekavacana
baddhvāhaving joined/formed
baddhvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√bandh (बन्ध् धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा/ktvā)
añjalimañjali (folded hands gesture)
añjalim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootañjali (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana
sveṣuon their own
sveṣu:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsva (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun used adjectivally; Puṃliṅga/napuṃsaka, Saptamī (Loc/7th), Bahuvacana; viśeṣaṇa of ‘śiraḥsu’
śiraḥsuon (their) heads
śiraḥsu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga, Saptamī (Loc/7th), Bahuvacana
bhūyaḥagain, once more
bhūyaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhūyaḥ (अव्यय)
FormAdverb (पुनरर्थक अव्यय)

Sūta (narrator) describing the sages’/devotees’ response to the vision of Rudra-Nārāyaṇa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

R
Rudra (Shiva)
P
Padmanabha (Vishnu)
J
Jagadishvara (Lord of the universe)

FAQs

By directing meditation to Rudra as “hṛdistha”—present within the heart—the verse points to Īśvara’s immanence: the divine is not only cosmic ruler but also inwardly accessible as the indwelling reality.

It emphasizes dhyāna (contemplation of the deity within the heart) combined with bhakti-aṅgas: praṇipāta (bowing) and añjali (joined palms), a devotional-meditative discipline aligned with Purāṇic and Pāśupata-oriented reverence.

Rudra is seen with Padmanābha abiding on his left side, presenting a unified divinity—Śiva and Viṣṇu as mutually indwelling and non-opposed—supporting the Kurma Purana’s non-sectarian synthesis.