Home›Kurma Purana›Uttara Bhaga›Adhyaya 43›Shloka 59
←Previous Verse
Next Verse→

Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 59

Naimittika-pralaya and the Theology of Kāla: Seven Suns, Saṃvartaka Fire, Flood, and Varāha Kalpa

Devanagari script

आदित्यवर्णो भुवनस्य गोप्ता नारायणः पुरुषो योगमूर्तिः / मां पश्यन्ति यतयो योगनिष्ठा ज्ञात्वात्मानममृतत्वं व्रजन्ति

Transliteration

ādityavarṇo bhuvanasya goptā nārāyaṇaḥ puruṣo yogamūrtiḥ / māṃ paśyanti yatayo yoganiṣṭhā jñātvātmānamamṛtatvaṃ vrajanti

Translation

Nārāyaṇa—Puruṣa rực sáng như mặt trời, Đấng hộ trì các thế giới, có chính thân tướng là Yoga—ấy chính là Ta: các bậc khổ hạnh an trú trong Yoga chiêm kiến Ta. Khi đã chứng ngộ Chân Ngã, họ đạt đến bất tử.

Word by Word
आदित्यवर्णःsun-colored
आदित्यवर्णः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootआदित्य + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (आदित्यस्य वर्णः = having the color of the sun)
भुवनस्यof the world
भुवनस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
गोप्ताprotector
गोप्ता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगोप्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृवाचक (protector)
नारायणःNarayana
नारायणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष्य-नाम
पुरुषःthe Person
पुरुषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
योगमूर्तिःembodiment of yoga
योगमूर्तिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयोग + मूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (योगस्य मूर्तिः = embodiment of yoga)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पश्यन्तिsee
पश्यन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
यतयःascetics
यतयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
योगनिष्ठाःsteadfast in yoga
योगनिष्ठाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootयोग + निष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (योगे निष्ठा येषाम्/योगनिष्ठाः = steadfast in yoga)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Kriya (क्रिया/Absolutive)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having known)
आत्मानम्the Self
आत्मानम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अमृतत्वम्immortality
अमृतत्वम्:
Karma (कर्म/Object/Goal)
TypeNoun
Rootअमृतत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गन्तव्य/प्राप्तव्य (as goal)
व्रजन्तिgo/attain
व्रजन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
Speaker

Lord Kurma (Vishnu as Nārāyaṇa), teaching in the Ishvara Gita

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities
N
Narayana
P
Purusha
A
Atman
Y
Yogins (Yatayah)

FAQs

It teaches that immortality is attained by direct realization of the Ātman; seeing Nārāyaṇa through Yoga and knowing the Self are presented as convergent liberating insights.

The verse emphasizes yoga-niṣṭhā—steady abidance in Yoga leading to direct vision (darśana) of the Lord, culminating in ātma-jñāna (Self-realization) and amṛtatva (deathlessness), aligning with the Ishvara Gita’s yogic discipline and contemplative knowledge.

By presenting the Supreme as the yogamūrti (embodiment of Yoga) who grants liberation through Self-knowledge, it reflects the Kurma Purana’s synthesizing theology where yogic liberation-teachings resonate with both Shaiva (Pāśupata-yogic) and Vaishnava (Nārāyaṇa-centered) frameworks.

←Previous Verse
Next Verse→