Home›Kurma Purana›Uttara Bhaga›Adhyaya 40›Shloka 14
←Previous Verse
Next Verse→

Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 14

Narmadā-tīrtha-māhātmya — Bhṛgu-tīrtha to Sāgara-saṅgama

Pilgrimage Circuit, Gifts, Fasting, and Imperishable Merit

Devanagari script

ततो गच्छेत राजेन्द्र चन्द्रतीर्थमनुत्तमम् / पौर्णमास्यां विशेषेण स्नानं तत्र समाचरेत् / स्नातमात्रो नरस्तत्र चन्द्रलोके महीयते

Transliteration

tato gaccheta rājendra candratīrthamanuttamam / paurṇamāsyāṃ viśeṣeṇa snānaṃ tatra samācaret / snātamātro narastatra candraloke mahīyate

Translation

Sau đó, hỡi bậc vương tối thượng, nên đến Candratīrtha vô song. Đặc biệt vào ngày rằm, hãy đúng pháp tắm gội thánh thiện tại đó. Chỉ cần tắm nơi ấy thôi, người ấy được tôn vinh trong cõi Nguyệt (Candraloka).

Word by Word
ततःthereafter
ततः:
कालाधिकरण (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, ‘thereafter’
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootराजेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
चन्द्रतीर्थम्the Candra-tīrtha
चन्द्रतीर्थम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootचन्द्रतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: चन्द्रस्य तीर्थम्
अनुत्तमम्unsurpassed
अनुत्तमम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् चन्द्रतीर्थम्
पौर्णमास्याम्on the full-moon day
पौर्णमास्याम्:
अधिकरण (Time-location)
TypeNoun
Rootपौर्णमासी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; ‘on the full-moon day’
विशेषेणespecially
विशेषेण:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणवत् (instrumental used adverbially): ‘especially’
स्नानम्bathing
स्नानम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, स्थानवाचक
समाचरेत्should perform
समाचरेत्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootसम्-आ-चर् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should perform/practice’
स्नातमात्रःhaving merely bathed
स्नातमात्रः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्नातमात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् नरः; समास: स्नातः + मात्रः (just having bathed)
नरःa man
नरः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, स्थानवाचक
चन्द्रलोकेin the Moon-world
चन्द्रलोके:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootचन्द्रलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समास: चन्द्रस्य लोकः
महीयतेis honored
महीयते:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootमह् (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे: ‘is honored’
Speaker

Lord Kurma (Vishnu) instructing a royal interlocutor in a tirtha-mahatmya context

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities
C
Candratirtha
P
Purnima
C
Candraloka

FAQs

This verse does not directly define Ātman; it emphasizes karmic purification through tīrtha-snāna and the resulting post-mortem merit (Candraloka), a preparatory discipline that can support higher spiritual pursuit.

The practice highlighted is tīrtha-snāna performed with proper observance, especially on Paurṇimā. In the Kurma Purana’s broader dharma-yoga framework, such purificatory rites function as external śuddhi that can aid inner disciplines like japa, vrata, and yogic concentration.

This specific verse is primarily a tīrtha-phala statement and does not explicitly discuss Shiva–Vishnu unity; however, it fits the Purana’s integrative approach where Vishnu (as Kurma) teaches dharma practices that are also valued across Shaiva and Vaishnava traditions.

←Previous Verse
Next Verse→