Adhyaya 3

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) द्वितीयो ऽध्यायः ईश्वर उवाच अव्यक्तादभवत् कालः प्रधानं पुरुषः परः / तेभ्यः सर्वमिदं जातं तस्माद् ब्रह्ममयं जगत्

Như vậy, trong Śrī Kūrma Purāṇa, bộ Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā, phần hậu (trong Īśvara-gītā), chương thứ hai. Đức Chúa (Īśvara) phán: Từ Vô Hiển (Avyakta) phát sinh Thời gian; có Pradhāna và Puruṣa Tối Thượng. Từ đó, toàn thể vũ trụ sinh khởi; vì thế thế gian này thấm nhuần Brahman—là Brahman-maya.

Verse 2

सर्वतः पाणिपादं तत् सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम् / सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति

Thực tại Tối thượng ấy có tay chân khắp nơi; khắp nơi là mắt, đầu và mặt của Ngài. Trong thế gian, Ngài có năng lực lắng nghe ở mọi phương; bao trùm tất cả, Ngài đứng vững, thấm khắp muôn loài.

Verse 3

सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम् / सर्वाधारं सदानन्दमव्यक्तं द्वैतवर्जितम्

Ngài hiện bày như các phẩm tính của mọi căn, nhưng lại vượt ngoài mọi căn; là chỗ nương tựa của tất cả, hỷ lạc thường hằng, vô hiển, và lìa mọi nhị nguyên.

Verse 4

सर्वोपमानरहितं प्रमाणातीतगोचरम् / निर्विकल्पं निराभासं सर्वावासं परामृतम्

Đấng Tối Thượng vượt ngoài mọi so sánh, vượt khỏi tầm với của các phương tiện tri thức; vô phân biệt, không mang tướng hạn cuộc—ngự trong muôn loài như nội xứ, là cam lộ tối thượng của bất tử.

Verse 5

अभिन्नं भिन्नसंस्थानं शाश्वतं ध्रु वमव्ययम् / निर्गुणं परमं व्योम तज्ज्ञानं सूरयो विदुः

Bậc trí biết rằng tri kiến chân thật chính là Không Gian Tối Thượng (Brahman): bất phân mà hiện ra muôn hình, thường hằng, kiên cố, bất hoại, và vượt ngoài mọi phẩm tính (nirguṇa).

Verse 6

स आत्मा सर्वभूतानां स बाह्याभ्यन्तरः परः / सो ऽहं सर्वत्रगः शान्तो ज्ञानात्मा परमेश्वरः

Ngài là Tự Ngã của muôn loài—siêu việt, lại hiện diện cả ngoài lẫn trong. Đấng khắp nơi, tịch tĩnh, là Tự Ngã của tri thức thuần tịnh—chính Ta là Ngài, Thượng Đế Tối Thượng (Parameśvara).

Verse 7

मया ततमिदं विश्वं जगदव्यक्तमूर्तिना / मत्स्थानि सर्वभूतानि यस्तं वेद स वेदवित्

Bằng hình thái vô hiển của Ta, Ta thấm khắp toàn thể vũ trụ này. Muôn loài nương trụ trong Ta; ai thật sự biết Thực Tại ấy, người ấy là bậc thông đạt Veda.

Verse 8

प्रधानं पुरुषं चैव तत्त्वद्वयमुदाहृतम् / तयोरनादिरुद्दिष्टः कालः संयोजकः परः

Pradhāna (Tự Nhiên nguyên sơ) và Puruṣa (Tự Ngã tỉnh giác) được tuyên xưng là hai nguyên lý căn bản. Trong hai ấy, Kāla (Thời gian) được dạy là vô thủy, tối thượng, là tác nhân siêu việt khiến chúng kết hợp với nhau.

Verse 9

त्रयमेतदनाद्यन्तमव्यक्ते समवस्थितम् / तदात्मकं तदन्यत् स्यात् तद्रूपं मामकं विदुः

Bộ ba này—không khởi đầu, không kết thúc—an trụ trong Vô Hiển (Avyakta). Nó đồng một bản thể với “Đó”, nhưng cũng được nói là khác với “Đó”. Hãy biết rằng hình tướng của nó chính là hình tướng của Ta.

Verse 10

महदाद्यं विशेषान्तं संप्रसूते ऽखिलं जगत् / या सा प्रकृतिरुद्दिष्टा मोहिनी सर्वदेहिनाम्

Từ Mahat (Đại Nguyên Lý) cho đến các Viśeṣa (những yếu tố biệt hóa), nàng sinh khởi toàn thể vũ trụ này. Prakṛti được mô tả như vậy chính là năng lực mê hoặc, làm si mê mọi hữu tình có thân.

Verse 11

पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्तेयः प्राकृतान् गुणान् / अहङ्कारविमुक्तत्वात् प्रोच्यते पञ्चविंशकः

Puruṣa, tuy an trú trong Prakṛti, vẫn kinh nghiệm các guṇa phát sinh từ Prakṛti; nhưng vì không bị ràng buộc bởi ahaṅkāra (ngã chấp), nên được tuyên xưng là nguyên lý thứ hai mươi lăm.

Verse 12

आद्यो विकारः प्रकृतेर्महानात्मेति कथ्यते / विज्ञानशक्तिर्विज्ञाता ह्यहङ्कारस्तदुत्थितः

Sự biến đổi đầu tiên của Prakṛti được gọi là Mahān (cũng gọi là Ātman). Đó là năng lực của trí phân biệt và nguyên lý biết; từ đó phát sinh ahaṅkāra, cảm thức tạo tác “tôi”.

Verse 13

एक एव महानात्मा सो ऽहङ्कारो ऽभिधीयते / स जीवः सो ऽन्तरात्मेति गीयते तत्त्वचिन्तकैः

Chỉ có một Đại Ngã ấy được gọi là “ahaṅkāra” (cảm thức ‘ta’). Cũng chính Ngã ấy được gọi là “jīva” (linh ngã cá thể), và những bậc quán chiếu chân lý ca tụng Ngài là “antarātman” (Ngã nội tại).

Verse 14

तेन वेदयते सर्वं सुखं दुःखं च जन्मसु / स विज्ञानात्मकस्तस्य मनः स्यादुपकारकम्

Nhờ (nội cụ ấy) mà người ta nhận biết mọi sự—lạc và khổ—trải qua các đời sinh. Vì mang bản tính của trí phân biệt (vijñāna), tâm có thể trở thành khí cụ trợ giúp cho Ngã ấy.

Verse 15

तेनाविवेकतस्तस्मात् संसारः पुरुषस्य तु / स चाविवेकः प्रकृतौ सङ्गात् कालेन सो ऽभवत्

Vì thế, do vô phân biệt (aviveka) mà luân hồi (saṃsāra) khởi lên đối với puruṣa. Và chính sự vô phân biệt ấy, theo dòng thời gian, phát sinh từ sự kết nhiễm với Prakṛti (tự nhiên vật chất).

Verse 16

कालः सृजति भूतानि कालः संहरति प्रजाः / सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे

Thời gian sinh ra muôn loài, và thời gian thu nhiếp mọi chúng sinh. Tất cả đều ở dưới quyền của Thời gian; nhưng Thời gian chẳng ở dưới quyền của bất cứ ai.

Verse 17

सो ऽन्तरा सर्वमेवेदं नियच्छति सनातनः / प्रोच्यते भगवान् प्राणः सर्वज्ञः पुरुषोत्तमः

Đấng Vĩnh Cửu ấy, ngự ở bên trong, chế ngự và điều hành toàn thể vũ trụ này. Ngài được xưng là Bhagavān—chính là Prāṇa (sinh khí)—bậc Toàn Tri, Puruṣottama, Đấng Tối Thượng.

Verse 18

सर्वेन्द्रियेभ्यः परमं मन आहुर्मनीषिणः / मनसश्चाप्यहङ्कारमहङ्कारान्महान् परः

Các bậc hiền triết nói rằng tâm (manas) vượt trội hơn mọi căn. Cao hơn tâm là ngã chấp (ahaṅkāra), và vượt trên ngã chấp là Mahān (Mahat—Đại Nguyên Lý).

Verse 19

महतः परमव्यक्तमव्यक्तात् पुरुषः परः / पुरुषाद् भगवान् प्राणस्तस्य सर्वमिदं जगत्

Vượt trên Mahat (đại trí vũ trụ) là Vô Hiển Tối Thượng (avyakta). Vượt trên Vô Hiển là Puruṣa siêu việt. Từ Puruṣa ấy phát sinh Prāṇa cát tường (hơi thở sinh mệnh vũ trụ); và toàn thể thế gian này cấu thành từ Prāṇa ấy.

Verse 20

प्राणात् परतरं व्योम व्योमातीतो ऽग्निरीश्वरः / सो ऽहं सर्वत्रगः शान्तो ज्ञानात्मा परमेश्वरः / नास्ति मत्तः परं भूतं मां विज्ञाय विमुच्यते

Vượt trên prāṇa là vyoma—cõi hư không vi tế; vượt trên cả hư không ấy là Agni—Īśvara, bậc Chúa Tể. Ta chính là Đấng Tối Thượng ấy: khắp mọi nơi, an tịnh, tự tánh là tri thức-giác ngộ. Không có thực tại nào cao hơn Ta; ai chân thật biết Ta thì được giải thoát.

Verse 21

नित्यं हि नास्ति जगति भूतं स्थावरजङ्गमम् / ऋते मामेकमव्यक्तं व्योमरूपं महेश्वरम्

Quả thật, trong thế gian này không có gì—dù bất động hay động—là thường hằng, ngoại trừ chỉ một mình Ta: Đấng Vô Hiển, có hình tướng như hư không, Đại Chúa Tể Maheśvara.

Verse 22

सो ऽहं सृजामि सकलं संहरामि सदा जगत् / मायी मायामयो देवः कालेन सह सङ्गतः

Chỉ một mình Ta sáng tạo toàn thể vũ trụ và cũng luôn thu nhiếp nó trở lại. Là Thần Chủ—đấng vận dụng māyā và tự thân là māyā—Ta vận hành cùng với Kāla (Thời gian).

Verse 23

मत्सन्निधावेष कालः करोति सकलं जगत् / नियोजयत्यनन्तात्मा ह्येतद् वेदानुशासनम्

Ngay trong sự hiện diện của Ta, Thời gian hoàn thành mọi vận hành của toàn vũ trụ. Tự Ngã Vô Biên điều khiển điều ấy—đó là pháp lệnh do Veda truyền dạy.