Shloka 38

Gradations of Bliss and Knowledge; Lakṣmī’s Special Insight; The Rarity of Bhakti in Kali-yuga; Nīlā’s Vow and Śrīnivāsa Darśana

अनेक जन्मार्जितपुण्यसंचयात्तद्भर्तारो विष्णुभक्ता भवेयुः / कलौ युगे दुर्लभा विष्णुभक्ता हरेभक्तिर्दुर्लभा सर्वदैव

aneka janmārjitapuṇyasaṃcayāttadbhartāro viṣṇubhaktā bhaveyuḥ / kalau yuge durlabhā viṣṇubhaktā harebhaktirdurlabhā sarvadaiva

Chỉ nhờ phước đức tích lũy qua nhiều đời nhiều kiếp, con người mới trở thành tín đồ của Viṣṇu. Trong thời Kali, người sùng kính Viṣṇu thật hiếm; và lòng bhakti đối với Hari vốn luôn khó đạt được.

anekamany
aneka:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaneka (प्रातिपदिक)
FormIndeclinable adjective used as qualifier; here qualifying janma (neuter) in compound sense 'many'
janma-arjita-puṇya-saṃcayātfrom accumulated merit earned over many births
janma-arjita-puṇya-saṃcayāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootjanman + arjita (√arj, क्त) + puṇya + saṃcaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular; compound meaning 'from the accumulation of merit earned in many births'
tadof that/of her
tad:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; used as possessive qualifier to bhartāraḥ (in sense 'of her/that')
bhartāraḥhusbands
bhartāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhartṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
viṣṇu-bhaktāḥdevotees of Viṣṇu
viṣṇu-bhaktāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu + bhakta (√bhaj, क्त; प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; 'devotees of Viṣṇu'
bhaveyuḥmay become/would be
bhaveyuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormOptative (विधिलिङ्), Parasmaipada, 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural
kalauin Kali (age)
kalau:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkali (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular
yugein the age/era
yuge:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular
durlabhāḥrare
durlabhāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdurlabha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; agrees with viṣṇu-bhaktāḥ
viṣṇu-bhaktāḥdevotees of Viṣṇu
viṣṇu-bhaktāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu + bhakta (√bhaj, क्त; प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
hareḥof Hari
hareḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
bhaktiḥdevotion
bhaktiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhakti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
durlabhārare
durlabhā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdurlabha (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; agrees with bhaktiḥ
sarvadāalways
sarvadā:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsarvadā (अव्यय)
FormAdverb (कालवाचक अव्यय)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारण अव्यय)

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Viṣṇu-bhakti arises from saṃcita-puṇya across many births; in Kali it is especially rare and thus precious.

Vedantic Theme: daiva-anugraha and puṇya as adhikāra for bhakti; bhakti as the highest human attainment amid saṃsāra.

Application: Treat devotion as a hard-won treasure: cultivate nāma-smaraṇa, satsanga, and steady practice without complacency; value small opportunities for worship in Kali-yuga.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: loka

Related Themes: Garuda Purana 3.19.39-42 (durlabha-list: kathā, dīkṣā, satsanga, pradakṣiṇā, śālagrāma, sadguru)

V
Vishnu
H
Hari
K
Kali Yuga

FAQs

This verse states that devotion to Viṣṇu arises from a store of merit accumulated over many births, indicating bhakti is supported by long-term ethical and spiritual cultivation.

The verse emphasizes that in Kali Yuga true Viṣṇu-bhakti is difficult to obtain, implying that distractions and declining dharma make sustained devotion uncommon.

Live in a way that builds puṇya—truthfulness, compassion, self-restraint—and pair it with steady Hari-nāma and worship, understanding that consistent practice over time matures into bhakti.