Shloka 48

Kāraṇa-vyākhyā: Cosmic Agents, Rudra-Forms, Sense-Purity, and Ānanda-Tāratamya

Devanagari script

पादारविन्दे नार्पितं भक्ष्यभोज्यं दृष्टो मया केन पुण्येन देव / भुक्त्वाभुक्त्वा हरिनैरवेद्यजातं सुखं त्वदीयं रमया लालितं च

Transliteration

pādāravinde nārpitaṃ bhakṣyabhojyaṃ dṛṣṭo mayā kena puṇyena deva / bhuktvābhuktvā harinairavedyajātaṃ sukhaṃ tvadīyaṃ ramayā lālitaṃ ca

Translation

Lạy Chúa, bởi công đức nào con được ban cho thị kiến này, khi con chưa dâng thức ăn và vật thực nơi đôi chân sen của Ngài? Con đã hưởng rồi lại hưởng niềm an lạc phát sinh từ naivedya dâng lên Hari; con chiêm thấy chính hỷ lạc của Ngài, và Ngài còn được Ramā (Lakṣmī) âu yếm phụng hầu.

Word by Word

• पाद-अरविन्दे: in/at the lotus-feet
• पाद-अरविन्दे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक) + अरविन्द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पादस्य अरविन्दम्)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• अर्पितम्: offered
• अर्पितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अर्पित (कृदन्त, √अर्प्)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (भक्ष्यभोज्यम्) इत्यस्य विशेषणम्

• भक्ष्य-भोज्यम्: foods to be eaten and enjoyed
• भक्ष्य-भोज्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भक्ष्य (कृदन्त, √भक्ष्) + भोज्य (कृदन्त, √भुज्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—द्वन्द्वः (भक्ष्यं च भोज्यं च)

• दृष्टः: was seen
• दृष्टः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: दृष्ट (कृदन्त, √दृश्)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘I was seen/appeared’ sense possible; here: ‘(he) was seen’/‘was beheld’

• मया: by me
• मया: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन

• केन: by what (means)
• केन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• पुण्येन: by (what) merit
• पुण्येन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• देव: O Lord
• देव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• भुक्त्वा: having eaten
• भुक्त्वा: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having eaten)

• अभुक्त्वा: without eating
• अभुक्त्वा: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: नञ्-पूर्वक-क्त्वान्त (negative gerund): ‘without eating’

• हरिणा: by Hari
• हरिणा: Karana/Karta (करण/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• इरा-वैद्य-जातम्: arisen from Irāvaidya (reading uncertain)
• इरा-वैद्य-जातम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: इरा (प्रातिपदिक) + वैद्य (प्रातिपदिक) + जात (कृदन्त, √जन्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (इरा-वैद्ये/इरा-वैद्यस्य जातम्); पाठभेद/अर्थसन्देहः—‘इरावैद्य’ दुरूहः

• सुखम्: happiness/joy
• सुखम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• त्वदीयम्: your
• त्वदीयम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: त्वदीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (सुखम्) इत्यस्य विशेषणम्

• रमया: by Ramā (Lakṣmī)
• रमया: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• लालितम्: caressed/cherished
• लालितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: लालित (कृदन्त, √लल्/√लाड्)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (सुखम्) इत्यस्य विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

Speaker

Garuda (Vinata-putra), addressing Lord Vishnu (Hari)

Philosophical Teaching

Concept: Darśana and ānanda arise by grace even when one’s formal offering is deficient; prasāda is both gift and purifier.

Vedantic Theme: Bhagavān’s anugraha (grace) supersedes strict merit-accounting; Lakṣmī (Ramā) signifies śrī—divine auspiciousness accompanying the Lord.

Application: Do not delay devotion due to perceived unworthiness; begin offering and remembrance now, trusting grace while improving practice.

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shringara

Geographic Context

Type: sacred precinct

Cross References

Related Themes: Garuda Purana: praise of Hari-naivedya and prasāda as sources of sukha and purification (general thematic parallel)

Characters & Entities

• Hari
• Vishnu
• Ramā (Lakṣmī)

FAQs

What is the importance of naivedya (food offering) in the Garuda Purana?

This verse links naivedya offered to Hari with the arising of spiritual sukha (bliss) and implies that devotional offering is a means by which merit (puṇya) and divine grace become accessible.

How does this verse explain the path of the soul in Garuda Purana’s framework?

By emphasizing puṇya and offerings to Hari, it points to devotion and meritorious acts as supports for the jīva—creating auspicious results and inner peace that contrast with the fear and hardship described elsewhere in the Preta Kanda.

Practical application of this wisdom today?

Offer simple, sincere food (naivedya) in daily worship, cultivate gratitude, and align actions with dharma—treating devotion and ethical living as ways to build puṇya and steadiness of mind.