Home›Garuda Purana›Moksha Sadhana Prakarana›Adhyaya 17›Shloka 48
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 48

Brahmā’s Curse, Four Births, and the Dharma of Shared Embodiment

Draupadī/Kṛṣṇā

Devanagari script

नीरक्षीरविविकं च हंसो वेत्ति न चापरः / अतः स्वभर्तृसंयोगं कृष्णादेहेन चिन्तयेत् कृष्णादेहेन्यगामित्वं नैव चिन्त्यं खगेश्वर

Transliteration

nīrakṣīravivikaṃ ca haṃso vetti na cāparaḥ / ataḥ svabhartṛsaṃyogaṃ kṛṣṇādehena cintayet kṛṣṇādehenyagāmitvaṃ naiva cintyaṃ khageśvara

Translation

Chỉ haṁsa (bậc biết phân biệt) mới biết tách nước khỏi sữa; không ai khác làm được. Vì thế, hãy quán niệm sự hiệp nhất với Chúa Tể chân thật của mình qua hình thể “thân đen” (Kṛṣṇa, Đấng Tối Thượng). Hỡi Chúa tể loài chim (Garuda), việc đạt đến trạng thái ấy nhờ thân Kṛṣṇa tuyệt đối chớ nghi ngờ.

Word by Word
नीर-क्षीर-विविकम्discrimination between water and milk
नीर-क्षीर-विविकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनीर (प्रातिपदिक) + क्षीर (प्रातिपदिक) + विवेक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष/निर्देश-तत्पुरुष (नीरस्य क्षीरस्य च विवेकः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
हंसःthe swan
हंसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वेत्तिknows
वेत्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपरःanother (person)
अपरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-स्वभाव (pronominal adjective used substantively)
अतःtherefore
अतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formहेतु/तस्मात्-अर्थे अव्यय (therefore/from that)
स्व-भर्तृ-संयोगम्union with one’s own lord
स्व-भर्तृ-संयोगम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + भर्तृ (प्रातिपदिक) + संयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (स्वस्य भर्तुः संयोगः)
कृष्ण-देहेनby/with Krishna’s body
कृष्ण-देहेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + देह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (कृष्णस्य देहः)
चिन्तयेत्should contemplate
चिन्तयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
कृष्ण-देहेनby/with Krishna’s body
कृष्ण-देहेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + देह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष
अगामित्वम्non-going/immobility (state of not going)
अगामित्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअगामित्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक-प्रत्यय (abstract noun)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
एवindeed/only
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic/only)
चिन्त्यम्to be thought/considered
चिन्त्यम्:
Vidhaya (विधेय/प्रेडिकेट)
TypeAdjective
Rootचिन्त्य (कृदन्त; चिन्त् धातु)
Formकृदन्त—तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थे (gerundive: ‘to be thought’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
खग-ईश्वरO lord of birds
खग-ईश्वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootखग (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (खगानाम् ईश्वरः)
Speaker

Lord Vishnu

Philosophical Teaching

Concept: Haṁsa-viveka (true discernment) leads to exclusive contemplation of the Lord; do not doubt attainment through Kṛṣṇa (the dark-bodied form).

Vedantic Theme: Viveka culminating in parā-bhakti; steadfast niṣṭhā dissolving saṁśaya (doubt) and duality.

Application: Practice discernment (separating essential from non-essential) and sustain exclusive devotion/meditation on the Lord; counter doubt with steady remembrance and scriptural trust.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 3.17.46 (ananyāgāmitva); Garuda Purana 3.17.47 (limits of embodied knowing; need for viveka)

Characters & Entities
G
Garuda
K
Kṛṣṇa
H
Haṁsa

FAQs

It symbolizes viveka—true spiritual discrimination—by which one separates the eternal (the Lord/soul’s goal) from the transient, and focuses the mind on union with the Supreme.

It points to liberation through contemplative remembrance of Kṛṣṇa/Vishnu—suggesting that beyond post-death descriptions and rites, decisive inner orientation toward the Lord is the sure path to the highest attainment.

Practice daily discernment and devotion: reduce attachment to the temporary, and cultivate steady remembrance/meditation on Vishnu (Kṛṣṇa) as the soul’s true refuge.

←Previous Verse
Next Verse→