Adhyaya 72

Verse 1

नामैकसप्ततितमो ऽध्यायः सूत उवाच / तत्रैव सिंहलवधूकरपल्लवाग्रव्यालूनबाललवलीकुसुमप्रवाले / देशे पपात दितिजस्य नितान्तकान्तं प्रोत्फुल्लनीरजसमद्युति नेत्रयुग्मम्

Sūta nói: Ngay tại đó, trong miền đất rải đầy những chồi non như san hô và những đóa lavalī còn trẻ, đôi mắt tuyệt mỹ của vị Daitya rơi xuống đất, rực sáng như sắc quang của những đóa sen xanh nở tròn.

Verse 2

तत्प्रत्ययादुभयशोभनवीचिभासा विस्तारिणी जलनिधेरुपकच्छभूमिः / प्रोद्भिन्नकेतकवनप्रतिबद्धलेखासान्द्रेन्द्रनीलमणिरत्नवती विभाति

Vì ánh quang ấy, dải bờ biển rộng của đại dương rực lên bởi vẻ sáng của muôn làn sóng đẹp theo hai cách; những vệt rừng ketaka đang nở kết thành đường nét, khiến nơi ấy lấp lánh như được khảm dày đặc lam ngọc và châu báu xanh thẳm.

Verse 3

तत्रासिताब्जहलभृद्वसनासिभृङ्गशार्ङ्गायुधाङ्गहरकण्ठकषायपुष्पैः / शुष्केतरैश्च कुसुमैर्गिरिकर्णिकायास्तस्माद्भवन्ति मणयः सदृशावभासः

Tại đó, từ cây Girikarṇikā, nhờ những đóa hoa nhiều sắc—như sen đen, dấu cày, áo vàng, gươm, ong, vũ khí Śārṅga, sắc của thân thể, màu cổ họng của Śiva, và hoa màu nâu vàng—dù tươi hay khô, kết thành các bảo châu, tỏa ánh sáng tương ứng với từng sắc ấy.

Verse 4

अन्ये प्रसन्नपयसः पयसां निधातुरम्बुत्विषः शिखिगणप्रतिमास्तथान्ये / नीलीरसप्रभवबुद्वुदभाश्च केचित्केचित्तथा समदकोकिलकण्ठभासः

Có viên trong trẻo, trắng như sữa tinh khiết; có viên lấp lánh như ánh nước, tựa sắc lông công. Có viên như bọt nổi sinh từ tinh chất xanh chàm; lại có viên rực sáng như cổ họng chim kokila (cuốc Ấn) đang say men hoan hỷ.

Verse 5

एकप्रकारा विस्पष्टवर्णशोभावभासिनः / जायन्ते मणयस्तस्मिन्निन्द्रनीला महागुणाः

Tại đó chỉ sinh ra một loại bảo châu, rực rỡ với sắc màu và vẻ huy hoàng hiển lộ rõ ràng; chính nơi ấy sản xuất indranīla (lam ngọc/sapphire), đầy đủ những phẩm tính lớn lao.

Verse 6

मृत्पाषाणशिलारन्ध्रकर्करात्राससंयुताः / अभ्रिकापटलच्छायावर्णदोषैश्च दूषिताः

Chúng lẫn với đất, đá và các kẽ nứt của vách đá, mang sự thô ráp và vẻ đáng sợ; lại còn bị vẩn đục bởi bóng những lớp như mây phủ, cùng các tì vết về sắc và hình tướng.

Verse 7

तत एव हि जायन्ते मणयस्तत्र भूरयः / सास्त्रसम्बोधितधियस्तान्प्रशंसन्ति सूरयः

Quả thật, chính từ nguồn ấy mà vô số bảo châu sinh ra nơi đó; và bậc hiền trí—tâm trí được kinh điển đánh thức—đều tán thán những bảo châu ấy.

Verse 8

धार्यमाणस्य ये दृष्टा पद्मरागमणेर्गुणाः / धारणादिन्द्रनीलस्य तानेवाप्नोति मानवः

Người đeo ngọc Padmarāga (hồng ngọc) sẽ đạt đúng những phẩm tính được thấy nơi viên ngọc ấy; và khi đeo Indranīla (lam ngọc), con người cũng đạt chính những phẩm tính ấy như vậy.

Verse 9

यथा च पद्मरागाणां जातकत्रितयं भवेत् / इन्द्र नीलेष्वपि तथा द्रष्टव्यमविशेषतः

Cũng như đối với Padmarāga (hồng ngọc) có sự phân loại ba bậc theo nguồn gốc, thì đối với Indranīla (lam ngọc) cũng phải hiểu y như vậy, không có sai biệt nào.

Verse 10

परीक्षाप्रत्ययैर्यैश्च पद्मरागः परीक्ष्यते / त एव प्रत्यया दृष्टा इन्द्रनीलमणेरपि

Bằng những phép thử và tiêu chuẩn nào người ta khảo nghiệm Padmarāga (hồng ngọc), thì chính những tiêu chuẩn ấy cũng được thấy là thích hợp để khảo nghiệm Indranīla (lam ngọc).

Verse 11

यावन्तं च क्रमेदग्निं पद्मरागोपयोगतः / इन्द्रनीलमणिस्तस्मात्क्रमेत सुमहत्तरम्

Ngọn lửa có thể được làm cho lan tiến đến mức nào nhờ dùng Padmarāga (hồng ngọc), thì Indranīla (lam ngọc) còn khiến lửa lan tiến xa hơn mức ấy rất nhiều.

Verse 12

तथापि न परीक्षार्थं गुणानामभि (ति) वृद्धये / मणिरग्नौ समाधेयः कथञ्चिदपि कश्चन

Dẫu vậy, không vì mục đích thử nghiệm, cũng không vì muốn làm tăng thêm phẩm tính, mà bất cứ ai cũng không nên đặt bất kỳ viên ngọc nào vào lửa, trong bất cứ trường hợp nào.

Verse 13

अग्निमात्रापरिज्ञाने दाहदोषैश्च दूपितः / सो ऽनर्थाय भवेद्भर्तुः कर्तुः कारयितुस्तथा

Nếu không hiểu đúng liều lượng và cách gìn giữ Thánh Hỏa (Agni), khiến nghi lễ bị vấy bẩn bởi lỗi lầm của sự thiêu đốt, thì điều ấy đem tai ương đến cho người chủ tế (người bảo trợ), cho người hành lễ, và cả kẻ khiến nghi lễ phải được thực hiện.

Verse 14

काचोत्पलकरवीरस्फटिकाद्या इह बुधैः सवैदूर्याः / कथिता विजातय इमे सदृशा मणिनेन्द्रनीलेन

Tại đây, bậc học giả nói rằng thủy tinh, đá sen xanh, đá karavīra, pha lê và các thứ tương tự được gọi là “vaidūrya giả (mắt mèo giả)”—những vật thay thế kém phẩm, chỉ giống với bảo ngọc tối thượng nīla (lam ngọc).

Verse 15

गुरुभावकठिनभावावेतेषां नित्यमेव विज्ञेयौ / काचाद्यथावदुत्तरविवर्धमानौ विशेषेण

Cần luôn nhận biết tính nặng và độ cứng của chúng; như thủy tinh và các thứ tương tự, chúng tăng dần từng bậc, theo một cách riêng biệt và liên tục.

Verse 16

इन्द्रनीलो यथा कश्चिद्विभर्त्याताम्रवर्णताम् / रक्षणयौ तथा ताम्रौ करवीरोत्पलावुभौ

Như có viên indranīla (lam ngọc) dường như mang sắc đồng, cũng vậy cả karavīra và utpala—khi ngả màu đồng—được xem là vật hộ trì (rakṣā).

Verse 17

यस्य मध्यगता भाति नीलस्येन्द्रायुधप्रभा / तमिन्द्रनीलमित्याहुर्महार्हं भुवि दुर्लभम्

Viên bảo thạch màu lam mà nơi trung tâm tỏa ánh rực như vầng quang của vũ khí Indra (indra-yudha) được gọi là Indranīla (lam ngọc); nó vô cùng quý giá và hiếm có trên cõi đất.

Verse 18

यस्य वर्णस्य भूयस्त्वात्क्षीरे शतगुणे स्थितः / नीलतां तन्नयेत्सर्वं महानीलः स उच्यते

Vật ấy, do sức mạnh của chính sắc màu mình, dù hòa trong sữa loãng đến trăm lần vẫn khiến toàn bộ hỗn hợp hóa xanh—được gọi là “mahā-nīla” (lam thẳm).

Verse 19

यत्पद्मरागस्य महागुणस्य मूल्यं भवेन्माषसमुन्मितस्य / तदिन्द्रनीलस्य महागुणस्य सुवर्ण संख्यातु लितस्य मूल्यम्

Giá trị dành cho viên padmarāga (hồng ngọc) thượng hạng, khi cân theo đơn vị māṣa, thì với đúng lượng ấy, giá của viên indranīla (lam ngọc) thượng hạng được tính bằng suvarṇa (đơn vị vàng).